فروشگاه اینترنتی موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی

فصلنامه مطالعات تاریخی شماره 10
زمستان 1384


قیمت: 2000 تومان


معرفی محصول

با این شماره‌، سومین سال زندگی فصل‌نامه مطالعات تاریخی آغاز می‌شود. حیات دو ساله فصل‌نامه‌، آن اندازه بلند نیست که بتوان مختصات آن را ترسیم کرد و گزارشی تفصیلی به دست داد. اما برای انتشار ده شماره‌، آن هم بدون تأخیر، تلاش پژوهشی و اداری درخوری صورت گرفته که ترسیم برخی از آنها می‌تواند نمایانگر کارنامه این نشریه باشد. هر چند نخستین شماره فصل‌نامه مطالعات تاریخی در ابتدای زمستان 1382 منتشر شد، اما تشکیل هیئت تحریریه و برپایی نشستهای هفتگی مستمر و منظم آن از دی ماه 1381 آغاز گردید. تا زمان نگارش این «سخن اول‌» به هیئت تحریریه 135 جلسه کارشناسی تشکیل داده‌، درباره موضوع مقالات‌، مقالات تهیه شده‌، درجه‌بندی علمی آنها، و مهم‌تر از همه‌، اسناد و مدارکی که می‌بایست بر مبنای آن به ناگفته‌ها یا کم‌گفته‌های تاریخ معاصر ایران پرداخت‌، بحث و بررسی کرده است‌. بوده‌اند مقالاتی که بیش از یک سال در انتظار تکمیل اسناد به سر برده‌، رفته رفته به بار نشسته‌اند. تولید و چاپ 84 مقاله در حجم 3000 صفحه که عمدتاً به اتکای سندهای منتشر نشده فراهم آمده‌اند، قطعاً در مقیاس پژوهشهای کشوری‌، کمیتی اندک محسوب می‌شود، اما کیفیت مطالب ارائه شده‌، گامی به جلو در حوزه تحقیقات تاریخ معاصر است‌. این اهمیت‌، زمانی جلوه بیشتری می‌یابد که بدانیم ـ و می‌دانیم ـ اصلی‌ترین مراکز پژوهشهای علم تاریخ‌، یعنی گروههای تاریخ دانشگاههای ایران‌، همچنان نسبت به تحقیقات تاریخ معاصر، بویژه پنجاه سال منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی‌، سترون هستند. انتشار ویژه‌نامه به مناسبتهای زمانی یا موضوع واحد، اقدامی بود که از بهار 1384 صورت گرفت‌. دو شماره در سال‌، هدف‌گذاری اولیه هیئت تحریریه برای انتشار ویژه‌نامه است‌، که اگر حفظ کیفیت و توانایی در استمرار، چاشنی‌اش شود، هدف کوچکی را نشانه نرفته است‌. کاستیهای پیش روی فصل‌نامه مطالعات تاریخی پنهان نیست‌. برخی از آنها وجه مشترک همه نشریات تاریخی است و بعضی جنبه اختصاصی دارد. چه بسا مشکلات موجود در پژوهشهای تاریخی و سپس محدودیت امکانات سازمانی از کاستیهای همه‌گیر به شمار روند، اما گذشته از این امر ظاهری‌، نبود نقد و محک جدی‌، و خلأچالشهای علمی‌، محتوای این نشریات را با خطر خود خوب‌بینی رو به رو کرده است‌. غیر از این امر باطنی‌، مدیریتهای موسمی و کم دوام رانیز باید به حساب آورد که از عوامل ناپایداری نشریات تاریخی هستند. اما از کاستیهای اختصاصی‌، به نداشتن ارتباط مؤثر با گروههای تاریخ دانشگاهها، وسعت کم ارتباط با تاریخ‌پژوهان داخلی و خارج از کشور و توزیع نامناسب فصل‌نامه اعتراف می‌کنیم‌. برای زدودن این کاستیها می‌اندیشیم و از شما یاری می‌خواهیم‌. هم‌اینک شمار نشریه‌هایی که با موضوع تاریخ معاصر منتشر می‌شوند، شاید به پانزده عنوان برسد. اگر این نشریات ـ که غالباً فصل‌نامه هستند ـ به موقع نشر یابند، هر سال‌، شصت شماره نشریه تخصصی درباره تاریخ معاصر ایران به جامعه عرضه می‌شود. این کمیت برای کشوری که با ابراز پرسشهای تازه‌، خواهان بازخوانی تاریخش است‌، کافی به نظر نمی‌رسد، اما مبنای قابل قبولی برای رسیدن به نقطه مطلوب است‌. نگاهی گذرا به سیر انتشار نشریات تاریخی نشان می‌دهد که تحرک‌، در آنهایی که از پشتوانه اسنادی برخوردارند، بیشتر است‌. بنابراین اگر بتوان فرصتی یکسان برای دست‌یابی به اسناد برای این جراید فراهم کرد، امکان رقابتی پدید می‌آید که از عوامل توسعه است‌، و به گسترش کمی و کیفی این دسته از مطبوعات منجر می‌شود. فصل‌نامه مطالعات تاریخی به نوبه و سهم خود، آرزومند ورود به ساحتی است که تحقیقات تاریخی فارغ از عرض و طولهای تحدید کننده آغاز و انجام یابند.