موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

مروري بر حيات علمي و مبارزاتي شهيد مدني

   176 بازديد   

 

اسدالله شهيد محراب
شهيدآيت الله مدني در سال 1293ه. ش(1323ه. ق) در دهخوارقان (آذرشهر) ديده به جهان گشود. پدر ايشان، محرم آقاميرعلي در بازارچه آذرشهر، شغل بزازي داشت. شهيد مدني در چهار سالگي، مادر و در 16 سالگي، پدر خود را از دست داد و دوران كودكي را با رنج و زحمت و سختي به پايان رساند. وي در عنفوان جواني، به قصد كسب علم و كمال، به شهر مقدس قم عزيمت كرد و به رغم مشكلات فراوان شخصي ناشي از در گذشت پدر و استبداد عصر رضاخاني، با پشتكار وافر به تحصيل علوم ديني مشغول شد.(1) او در حوزه علميه قم، پس از گذراندن مراحل مقدماتي، از محضر اساتيد بزرگ فقه و اصول و فلسفه بهره مند گرديد. مدني پاي درس مرحوم آيت الله حجت كوه كمري و آيت الله سيد محمد تقي خوانساري حاضر شد و مدت چهار سال نيز در محضر امام خميني قدس سره حضور يافت و از دروس فلسفه و عرفان و اخلاق ايشان بهره مند گرديد.
سيد اسدالله مدني، پس از مدتي به نجف اشرف، در كنار تكميل تحصيلات عالي خويش، تدريس در سطوح مختلف را شروع كرد و به دستور مرحوم آيت الله حكيم، كرسي تدريس لمعه، رسائل، مكاسب و كفايه را به عهده گرفت و در اندك زمان، جزو اساتيد معروف حوزه علميه نجف اشرف به شمار آمد. شهيد محراب، در نجف اشرف در درس خارج مرحوم آيت الله سيد عبدالهادي شيرازي و مرحوم آيت الله حكيم و مرحوم آيت الله خوئي شركت و از مراجع بزرگي از جمله آيت الله حكيم در نجف و آيت الله حجت كوه كمري در قم و آيت الله خوانساري اجازه اجتهاد دريافت كرد.
آغاز مبارزات
شهيد بزرگوار آيت الله مدني مبارزه سياسي و اجتماعي خود را از دوران تحصيل در شهر قيام و شهادت قم آغاز كرد و در اولين فعاليت هاي خود به ستيز با بهائيت به عنوان ابزار تفرقه و انحراف در منطقه آذرشهر پرداخت. چنان كه تاريخ نشان مي‌دهد، رضاخان و عوامل داخلي استعمار در ايران، براي كوبيدن اسلام خصوصاً مكتب حيات بخش تشيع، زمينه را براي فعاليت بهائيت و ديگرفرق ساختگي فراهم كردند، به طوري كه در زماني كوتاه، سرمايه داران بهايي در آذربايجان- به ويژه مناطق اطراف تبريز- بر بعضي نقاط از جمله كارخانه هاي برق مسلط شدند. آيت الله مدني بعد از اطلاع و آگاهي از وضع آشفته و بحراني منطقه و احساس خطر براي مردم مسلمان، بي درنگ به زادگاه خود برگشت و مبارزه اش را بر ضد فرقه بهائيت آغاز كرد. وي با سخنراني هاي روشنگرانه، مردم را عليه طرفداران و تبليغ كنندگان مرام بهائيت بسيج كرد و با تحريم مصرف برق آن و خريد و فروش با اين فرقه گمراه، جو مبارزات ضد بهائيت را تشديد و سرانجام شهر مذهبي آذرشهر را از لوث اين فرقه استعماري پاك كرد. در اين هنگام، حوادث پيش آمده از طرف شهرباني وقت پيگيري كرديد و آن بزرگوار به عنوان تنها عامل تحريكات ضد بهايي شناخته شد و در نتيجه او را به همدان تبعيد كردند.(2)
قيام عليه مفاسد اجتماعي در سال 1331 ه.ش درآذرشهر
مجاهد نستوه شهيد مدني، درسال 1331 در ميان استقبال اهالي آذرشهر وارد زادگاه خود شد و سپس در مسجد حاجي كاظم نماز جماعت برگزار كرد.(3) وي در اولين خطابه خود به مردم آذرشهر اظهار داشت: «اي مردم آذرشهر! در موقع آمدن من به ايران، در كرمانشاه بعضي ها از من پرسيدند. اهل كجا هستي؟ گفتم آذرشهر آنها گفتند: آذرشهر، شراب خوبي دارد كه در تمام ايران مشهور است وجود كارخانه مشروب سازي چه معنا دارد؟ اگر از اول براي آنها جنس نمي‌فروختيد، آنها مي‌رفتند».
در جلسه سخنراني ديگري، موضوع كلاه پهلوي و لباس متحدالشكل را به ميان آورد و گفت: «سفارش كرده ام از تبريز كلاه پوستي بياورند. هركس باز هم كلاه پهلوي بگذارد، ديگر براي نماز جماعت به مسجد نيايد.»
و بدين ترتيب، مبارزه خود را با مظاهر طاغوت گسترش داد.
در عيد فطر همان سال، نماز باشكوه عيد فطر در بالاي تپه كنار شهر برگزار كرديد. در بازگشت، نماز گزاران راه پيمايي اعتراض آميزي برپا كردند و به طرف كارخانه مشروب سازي حركت كردند. مأموران دولتي به مقابله با آنها برخاستند و تهديد كردند كه از اسلحه استفاده مي‌كنند. پس از اين حادثه، دادستان تبريز در محل حاضر شد و ضمن مذاكره با آقاي مدني قول داد كه ظرف 15 روز، كارخانه برچيده شود، ليكن به دنبال حوادث مذكور، آيت الله مدني به تبريزاحظار گشت و از سوي استانداري به وي تكليف شد كه نبايد در آذرشهر بماند.
همگامي با آيت الله كاشاني و شهيد نواب صفوي
مرحوم آيت الله مدني، از دوران جواني وارد مبارزات سياسي و اجتماعي شده بود در زمان آيت الله كاشاني با ايشان ارتباط داشت. اين رابطه به حدي بود كه وقتي آيت الله مدني خواست به تبريز مسافرت كند مرحوم انگجي دستور مي‌دهد كه هنگام ورود ايشان به تبريز، از وي تجليل به عمل آيد.
هنگامي كه شهيد نواب صفوي در نجف اشرف به فكر مبارزه با كسروي گري افتاد، آيت الله مدني، كه از اساتيد حوزه نجف بودند، مطلع مي‌شود كه نواب صفوي هزينه اين مبارزه را ندارد. بدين رو، كتابهاي خود را مي‌فروشد و پولش را در اختيار نواب مي‌گذارد؛ به گونه‌اي كه دوستانش مي‌گويند: اسلحه‌اي كه نواب تهيه كرده بود، با پول كتابهايي بود كه شهيد آيت الله مدني فروخته بود.(4)
مبارزات شهيد مدني در نجف اشرف
مرحوم آيت الله مدني، در حوزه علميه نجف، در كنار فعاليتهاي علمي، لحظه‌اي از فعاليت هاي سياسي غافل نبود و همواره در مسائل سياسي و مبارزات عليه طاغوت، پيشگام و پيشتاز بود.
وي در دوران زمامداري جمال عبد الناصر، در رأس هياتي از علما و فضلاي نجف، براي افشاي رژيم طاغوتي ايران به مصر سفر كرد.(5)
وقتي كه گفته شد آل سعود بر عربستان مسلط شد، طلاب را جمع كرد و گفت:«بايد از نجف حركت كنيم و برويم با آل سعود مبارزه كنيم». آيت الله مدني در اين فكر بود كه در حجاز بايد مبارزه چريكي انجام بگيرد؛ لكن به علت كار و فعاليت زياد، به خونريزي گلو و سينه مبتلا گشت و در بستر بيماري افتاد. (6)
در زمان عبدالكريم قاسم – حاكم وقت عراق- آيت الله مدني كفن پوشيد و به ميان مردم رفت؛ بدين مقصود كه معتقد بود اگر من نمي‌توانم كاظمين، بغداد و نجف را حركت بدهم، پس با پوشيدن لباس مرگ مي‌ميرم تا علت يك حركت بشوم و باعث تحرك بشوم. چون حكومت عراق با گسترش انديشه ماركسيستي عليه اسلام تبليغ مي‌نمود.
در سال 1342 حركت عظيم مردم مسلمان ايران به رهبري حضرت امام خميني در جهت سرنگوني رژيم طاغوت آغاز گرديد، آيت الله مدني، نخستين كسي بود كه در نجف به نداي «هل من ناصر ينصرني» امام لبيك گفته، با تعطيل كردن كلاسهاي خود در نجف و تشكيل مجالس سخنراني، در جهت افشاي چهره پليد رژيم مزدور پهلوي گام برداشت. وي در اين زمان، در نجف، سردمدار جريان دفاع و پشتيباني از نهضت امام به شمار مي‌آمد. و وقايع ايران را براي طلاب بيان مي‌كرد.
از آن شهيد بزرگوار چنين نقل شده است: «من، علما را در مسجد هندي جمع كردم. مرحوم آيت الله شاهرودي و آيت الله خوئي و ديگران آمدند. صحبت كردم كه به داد اسلام برسيد. از آقايان علما تقاضا كردم. من در آنجا گريه كردم و علما هم گريه كردند.» همچنين فرموده است: شنيدم كه امام را گرفته‌اند. رفتم كربلا خدمت ايشان. دستشان را بوسيدم و گفتم «آقا، امروز آقاي خميني، مظهر اسلام است.» گفتند: «باشد؛ هرچه بگوئي، مي‌كنم.» گفتم: «اقدام كنيد.» ايشان بلافاصله تلگراف زدند به شاه.» (7) از زمان تبعيد حضرت امام به نجف، آيت الله مدني، همواره يار و ياور امام بود و در كنار مراد خود به مبارزه عليه ظلم و ستم ادامه داد. معروف است كه هر موقع حضرت امام به علتي نمي‌توانستند براي اقامه نماز جماعت حاضر شوند، آيت الله مدني به جاي امام به اقامه نماز جماعت مي‌پرداخت.
سفرهاي تبليغي
آيت الله مدني، در دوران اقامت در نجف اشرف، در ايام تعطيلي حوزه تابستان ها، به طور مرتب به ايران سفر مي‌كرد و در شهرهاي مختلف به تبليغ و روشنگري سرگرم مي شد. مبارزه با مفاسد اجتماعي و مظاهر طاغوت، يكي از كارهاي اصلي آن شهيد بود كه به هر ديار كه سفر مي‌كرد يا تبعيد مي‌شد، اين مبارزه، سرلوحه فعاليت ها و حركت ها و برنامه هاي وي قرار داشت.
همدان؛ سال هاي 1341 تا 1351
آيت الله مدني، حركت تبليغي خود را از همدان و از روستاي «دره مراد بيك»- به عنوان تبليغ و پياده كردن برنامه هاي اصلاحي- آغاز كرد؛ چنان كه خود فرموده است.
«من ديدم بايد همدان را حركت بدهم از يك ده كار را شروع كردم تا مردم ببيند، بعد گرايش پيدا كنند وي دستور داد كسي حق ندارد بدون حجاب اسلامي وارد بشود. همچنين فروختن و خوردن مشروبات را ممنوع كرد و در دره مراد بيك، يك ده نمونه شد.(8) اين عمل ايشان باعث علاقه مردم متدين همدان به او شد وپس از اينكه وي را شناختند، گرد او جمع شدند و از وي دعوت به عمل آوردند تا به همدان بيايد. و ايشان با انتقال به همدان، فعاليت هاي خود را گسترش داد.
آيت الله مدني، در سفرهاي خود به همدان، پيوسته ارتباط خود را با رهبري مبارزات اسلامي حفظ كرده، در مراحل مختلف نهضت، نقش حساس خود را ايفا مي‌كرد. همچنين مردم را با نقشه هاي شوم رژيم طاغوتي آشنا ساخته، و در سخنراني هاي خود، آنان را به بيداري و قيام دعوت مي‌كرد.
در سال 1341، زماني كه رژيم شاه با تبليغات گسترده خود مي‌خواست رفراندم به اصطلاح انقلاب سفيد را برگزار كند، آيت الله مدني در 9 آذر 1341 در مسجد جامع همدان، سخنراني تندي عليه انتخابات انجمن هاي ايالتي و ولايتي ايراد كرده، و مردم را نسبت به عواقب شوم آن آگاه كرد. در اين سخنراني گفت: «مردم، شما چقدر بي حس هستيد! اگر اين انتخابات ملغي نشود، در روز قيامت، شما مسئول مي‌باشيد. بايد با علماي قم همكاري كنيد و از آقايان پشتيباني نماييد.» اقدامات روشنگرانه آيت الله مدني در همدان موجب مي‌شود كه ساواك منطقه در تاريخ 8 /9 /41 طي نامه‌اي از رياست ساواك در خواست كند كه بعد از مراجعت وي به نجف، از ورود دوباره او به ايران جلوگيري شود. ساواك مركز به خاطر نداشتن مجوزي براي جلوگيري از ورود وي با اين پيشنهاد موافقت نكرده اما دستور مي‌دهد اعمال و رفتار وي تحت مراقبت قرار گيرد. به دنبال اين دستور، مراقبت از شهيد مدني توسط ايادي ساواك شديدتر مي‌شود؛ به گونه‌اي كه تاريخ تردد وي ميان عراق و ايران، مسافرت به شهرهاي مختلف، سخنراني ها و ملاقاتها، طريقه و وسيله مسافرت و مرز خروجي، همه و همه دقيقاً توسط عوامل ساواك به مركز گزارش مي‌گردد. بعد از قيام 15 خرداد و تبعيد امام، آيت الله مدني به مبارزات خود شدت بخشيده، در فرصت هاي مختلف، با طرح مرجعيت حضرت امام و با ايراد سخنراني هاي انقلابي و افشاگرانه، مردم را به هوشياري فراخواند. وي با هماهنگي روحانيون سرشناس همدان، نيز اقداماتي به منظور رفع توقيف روحانيون بازداشتي به عمل آورد.
رژيم كه گسترش نفوذ آيت الله مدني در ميان مردم، به عنوان يكي از سرسخت ترين طرفداران امام خميني، روبه رو بود، در سال 46، عده‌اي از روحانيون منطقه از جمله آيت الله مدني را ممنوع المنبركرد.
در دوران خفقان شديد و جو پليسي‌اي كه مزدوران ساواك عليه طرفداران امام حاكم كرده بود و با هر گونه تبليغات به نفع مرجعيت شديداً مقابله مي‌كردند- به طوري كه بردن نام امام و داشتن رساله امام يك جرم نابخشودني به شمار مي‌آمد- در چنين جوي آيت الله مدني با شهامت و شجاعت، مرجعيت امام را مطرح كرده، به نفع ايشان تبليغ مي‌كرد؛ به حدي كه ساواك طي گزارشي در تاريخ 31 /5 /49 اعلام مي‌دارد:«نامبرده (آيت الله مدني)در همدان به نفع [امام] خميني تمجيد مي‌كند و وي را اعلم مجتهد [مجتهد اعلم] قلمداد مي‌نمايد».
آيت الله مدني در ادامه سفرهاي تبليغي خود، در سال 51 تصميم مي‌گيرد كه به زادگاه خود آذرشهر- رفته، سخنراني روشنگرانه‌اي داشته باشد كه ساواك موضوع را به سرعت گزارش مي‌دهد و از مركز به ساواك تبريز دستور مي‌رسد كه در ضمن مراقبت از اعمال وي، از منبر رفتن او جلوگيري به عمل آيد.
آيت الله مدني در دوران حضوردر همدان علاوه بر فعاليت هاي مبارزاتي، خدمات ارزنده‌اي نيز داشته و آثار ماندگاري از خود به يادگار گذاشته است كه از جمله مي‌توان مدرسه‌اي ملي تحت عنوان مدرسه ديني در روستاي دره مرادبيك؛ مدرسه علميه در همدان؛ مؤسسه مهديه، صندوق تعاون و امور اجتماعي و نام برد.


قسمت دوم
سال1343
آيت الله مدني مجدداً در تاريخ 5/4 /43 در مدرسه آخوند سكني مي‌گزيند و مردم روحانيون به ديدار ايشان مي‌روند.
در پاييز همين سال نيز چند بار به ملاير سفر مي‌كند كه با استقبال گرم مردم آن منطقه مواجه مي‌شود. وي در ملاير، مردم را براي انجام خدمات مذهبي از جمله تأسيس دبيرستان ملي ديني تشويق مي‌كند.
در تاريخ 4 /9 /43، آيت الله مدني به عراق باز مي‌گردد و مجدداً در روز 14 /10 /43 به همدان مراجعت مي‌كند. هوشمند- رئيس ساواك همدان- در گزارش به اداره كل سوم اظهار مي‌دارد: از بدو ورود ايشان به همدان، عده‌اي از افراد اخلالگر كه از طرفداران [امام] خميني مي‌باشند، گرد مشاراليه جمع و در صدد خريدن ساختمان دبيرستان علميه مي‌باشند. وي اضافه مي‌كند كه نامبرده در منابر، اظهارات تحريك آميز و خلاف نظام و مصالح عمومي ايراد نموده است همچنين از اداره سوم ساواك در خواست مي‌كند از صدور پروانه خروج براي ايشان خودداري كند.
در همين دوران، به دنبال بازداشت آيت الله محي الدين انواري توسط رژيم ستم شاهي، آيت الله مدني به همراه عده‌اي از علماي همدان طي تلگرافي به آيت الله ميرزا احمد آشتياني در تهران، خواستار اقدام مقتضي جهت آزادي ايشان مي‌شوند.
سال 1345
آيت الله مدني در تاريخ سال 8 /5 /1345 از نجف اشرف وارد همدان مي‌شود. به محض ورود ايشان به همدان، ساواك و شهرباني، جريان را به مركز گزارش مي‌دهد.
وي پس از يك هفته، از همدان به قصد تهران خارج مي‌شود. اين مطلب در گزارش ساواك كه حكايت از تحت نظر بودن او دارد، آيت الله مدني در تاريخ 21 /7 /45 دوباره عازم نجف مي‌گردد.
سال 1346؛ همدان
در تاريخ 15 /1 /46، ساواك در كميته اطلاعاتي تشكيل جلسه داده، عده‌اي از روحانيون منطقه از جمله آيت الله مدني را ممنوع المنبر اعلام مي‌كنند. در اين جلسه جهت جلوگيري از هر گونه اقدام روحانيون عليه رژيم ستمشاهي در ماه محرم و صفر آن سال، تدابيري اتخاذ مي‌گردد و تصميم مي‌گيرند در صورت منبر رفتن روحانيون مذكور از جمله آيت الله مدني بلافاصله دستگير و به ساواك منتقل شوند. همچنين دستور مراقبت از روحانيوني كه قصد تبليغ دارند، صادر مي‌شود تا از هر گونه اظهار مطالب مخالف رژيم جلوگيري گردد. نيز مقرر مي‌كنند كه روحانيوني كه از خارج همدان جهت تبليغ وارد همدان مي‌شوند، شناسايي شوند و از آنان تعهد گرفته شود.
آيت الله مدني در تاريخ 18 /4/ 46 از نجف اشرف وارد همدان مي‌شود و مردم دسته دسته به ديدن ايشان مي‌روند. وي در اين ديدارها مردم را در جريان اوضاع نجف اشرف قرار مي‌دهد. ساواك در گزارش خود ضمن بيان مطالب فوق اظهار مي‌دارد: «آقاي سيد اسدالله مدني، يكي از افراد مخالف سرسخت مي‌باشد و به انواع و اقسام مختلف بر عليه دولت تبليغات دارد».
آيت الله مدني ضمن مطرح كردن موقعيت امام قدس سره در فرصت هاي مختلف، عليه رژيم طاغوتي نيز به افشاگري مي‌پردازد.
وي در اين سفر، اعلاميه امام بر عليه اسرائيل را به همراه خود از نجف مي‌آورد و در همدان منتشر مي‌سازد و خود نيز در محافل گوناگون عليه اسرائيل غاصب صحبت مي‌كند.
آيت الله در تاريخ 27 /7 / 46 مجدداً همدان را به مقصد نجف اشرف ترك مي‌كند. در آستانه ماه رمضان مقدم- مديركل اداره سوم ساواك- ممنوع المنبر بودن آيت الله مدني را به رياست ساواك همدان اعلام مي‌دارد.
آيت الله مدني مجدداً در تاريخ 10 / 4 /47 از نجف وارد همدان مي‌شود و بلافاصله ساواك ورود ايشان را گزارش مي‌كند و وي را تحت مراقبت قرار مي‌دهد.
وي كماكان به طرح شخصيت رهبر تبعيدي امت در ميان مردم مي‌پردازد و به روشنگري خويش ادامه مي‌دهد.
در تاريخ 10 /7 /47 به سمت عراق حركت مي‌كند و در پي آن، ساواك در عراق دستور مي‌دهد كه اعمال و رفتار وي تحت كنترل قرار گيرد و قبل از مراجعت ايشان به ايران مراتب اعلام شود.
در تاريخ 5/5 /48 از نجف اشرف وارد همدان مي‌گردد و در اولين جلسات خود با مردم، اوضاع عراق و نجف و برنامه هاي استعمار را تبيين مي‌كند و از اهداف شوم مشترك استعمار در ايران و عراق عليه روحانيت پرده برمي‌دارد.
در تاريخ 5/ 6/ 48، مقدم- رئيس اداره كل سوم ساواك- دستور مي‌دهد كه اعمال و رفتار ايشان دقيقاً تحت مراقبت قرار گيرد.
در تاريخ 1 /6 /48، آيت الله مدني مسافرتي به تهران دارد كه تاريخ و ساعت حركت و محل اقامت وي در گزارش منعكس گشته كه حاكي از شدت مراقبت و كنترل ساواك است. وي مجدداً در تاريخ 4 /7 /48 به نجف اشرف عزيمت مي‌كند.
سال هاي 1351تا 1354؛ خرم آباد
در اوايل دهه 50 در شهر خرم آباد، خلاء حضور يك عالم مجاهد و متعهد كه بتواند مرجع مذهبي و سياسي مردم باشد و زعامت روحانيت متعهد و انقلابي منطقه را برعهده بگيرد، بيش از هر زمان ديگر احساس مي‌شد. مدتي بود كه مرحوم آيت الله روح الله كمالوند كه سال هاي سال زعامت روحانيت منطقه و سرپرستي همه شئون مذهبي، اجتماعي و سياسي لرستان را در دست داشت، به دار بقا شتافته و جايگاه رفيع ايشان همچنان خالي بود. براين اساس، عده‌اي از روحانيون سرشناس و متعهد خرم آباد، از آيت الله مدني دعوت به عمل مي‌آورند كه فعاليت خود را از همدان به خرم آباد منتقل كند كه وي با استجابت دعوت ايشان و عزيمت به خرم آباد، فصل ديگري از زندگي پرفراز و نشيب و سراسر مبارزه خود را آغاز مي‌كند. آيت الله مدني در خرم آباد و در حوزه علميه كمالوند، فعاليت خود را با تدريس درس خازج آغاز مي‌كند و بعد از مدتي با حكم حضرت امام قدس سره، سرپرستي اين حوزه را نيز برعهده مي‌گيرد.
ديري نمي‌گذرد كه از سوي امام راحل به عنوان وكيل تام الاختيار و نماينده ايشان به روحانيون و مردم خرم آباد معرفي مي‌گردد. وي با دريافت وجوه شرعيه و پرداخت شهريه به طلاب و كمك به افراد محروم و بي سرپرست و با تأسيس مراكز عام المنفعه، گام هاي مهمي در اصلاح امور برمي‌دارد و همچنان نيز مبارزات خود را در خرم آباد پي مي‌گيرد و با تبليغ مرجعيت امام خميني، تأليفات معظم له را در معرض استفاده مردم قرار مي‌دهد وموجب جذب جوان هاي مذهبي و انقلابي مي‌گردد. روحانيون متعهد با محوريت وي متحد مي‌گردند. مدرسه علميه كماليه، حسينيه فاطميه و مسجد شاه آباد، به پايگاه مبارزاتي تبديل مي‌شوند و در مناسبت هاي مختلف مردم مذهبي و انقلابي براي شنيدن سخنان وي در اين مراكز گردهم مي‌آيند. سخن راني هاي انقلابي وافشاگرانه وي در فاطميه و مسجد شاه آباد هرگز از خاطر مردم متعهد خرم آباد فراموش نمي‌شود.
گزارش هاي مستمر ساواك در مورد برنامه ها و فعاليت هاي آيت الله مدني و ارسال آن به تهران، مزدوران رژيم را هراسناك مي‌كند و در نتيجه از سوي رؤساي ساواك به طور مرتب دستور مراقبت وكنترل فعاليت هاي ايشان صادر مي‌گردد.
در سال ها 1353 و 1354، ايادي رژيم شاه به منظور خنثي سازي فعاليت ها و خوشه دار كردن اعتبار و محبوبيت آيت الله مدني، دست به بعضي اقدامات سوء و وقيحانه مي‌زنند تا به هر شكل ممكن، شخصيت وي را در ميان مردم ترور كرده، پايگاه مردمي وي را از بين ببرند عوامل ساواك زماني به اين اقدامات دست مي‌زنند كه زمينه آن توسط مخالفين آيت الله مدني كه با تبعيت از هواي نفس، آب به آسياب دشمن مي‌ريختند- آماده بود. آنها با نامه پراكني و اهانت به ايشان مي‌خواستند وي را وادار به ترك خرم آباد كنند.
از مجموعه اسناد موجود در پرونده آيت الله مدني چنين استفاده مي‌شود كه ساواك براي رسيدن به اهداف خويش، به طرق زير عمل مي‌كرده است:
الف- ارسال نامه هاي تهديد آميز براي اطرافيان و ياران نزديك ايشان و ايجاد تفرقه در ميان آنان.
ب- تهيه و انتشار نامه هايي حاوي مطالب موهن عليه آيت الله مدني در ميان مردم.
ج- اعزام برخي از پرسنل شناخته شده ساواك در خرم آباد با برنامه حساب شده نزد آيت الله مدني و پخش شايعه ارتباط وي با ساواك به وسيله منابع.
د- ايجاد اختلاف ميان روحانيون منطقه و تشديد اختلاف موجود و تقويت موقعيت بعضي از روحاني نماها كه با آمدن آيت الله شهيد مدني به خرم آباد، موقعيت آنان متزلزل شده بود.
ه- در صورت نتيجه ندادن موارد فوق، جلب رسعي و طرد و تبعيد از منطقه.
در اجراي بند«ب» نامه هاي متعددي آكنده از مطالب اهانت آميز عليه ايشان تهيه مي‌گردد و در ميان مردم و افراد سرشناس پخش مي‌شود در بعضي از اين شبنامه ها، صريحاً از آيت الله مدني در خواست شده است كه خرم آباد را ترك كند. اين نامه ها به قدري روح لطيف و قلب پاك وي را مي‌آزارد كه تصميم مي‌گيرد خرم آباد را ترك كند؛ اما با مخالفت روحانيون متعهد و مردم انقلابي مواجه مي‌شود و از تصميم خود منصرف مي‌گردد.
در يكي از جلسات مسجد فاطميه، آيت الله مدني در حين صحبت هايش به اين مسئله اشاره كرده، بخشي از خدمات دو ساله خود را ذكر مي‌كند و مي‌گويد: «من به خواهش جمعي از مردم آمده ام و چند مرتبه خواستم بروم، نگذاشتند» در اين حال، يكي از حضار بلند شده، مي‌گويد: «آقا هركس يا هر مقامي بخواهد شما را ناراحت كند، با جان ما بازي كرده است.» با اين سخن، ديگر حاضران نيز ناراحت مي‌شوند. به رغم جوّ سازي هاي مخالفين آيت الله مدني و عوامل ساواك، وي همچنان به مبارزات خود تداوم مي‌بخشد و به تدريج، فعاليت هاي خود را گسترده و علني تر مي‌سازد. او در سخن راني هاي خود ضمن انتقاد شديد از دستگاه، مردم را به قيام و جنبش دعوت مي‌كند ساواك مركز در تاريخ 7/7 /52، طي نامه‌اي به ساواك همدان دستور مي‌دهد كه تماس هاي او را با عناصر مخالف رژيم زير نظر بگيرند.
در همين دوره، وي كتاب هاي امام از جمله توضيح المسائل و تحرير الوسيله را در خرم آباد توزيع مي‌كند و به رغم خفقان حاكم، درباره مرجعيت امام در مناسبت هاي مختلف تبليغ مي‌كند. همچنين در هر فرصتي و به اشكال گوناگون، مردم را به بيداري و آگاهي فرا مي‌خواند، آنان را از مفاسد دستگاه آگاه ساخته، نقشه هاي شوم استعمار و رژيم طاغوتي را برملا مي‌سازد و رهبر واقعي را مردم معرفي كرده، چهره اصلي و پليد شاه را افشا مي‌كند.
وي علاوه براداره حوزه علميه و صندوق قرض الحسنه رضوي، براي تأسيس بيمارستان و كمك به فقرا و بي سرپرستان- از جمله خانواده زندانيان سياسي- نيز اقداماتي به انجام مي‌رساند. ساواك نيز البته ضمن مراقبت شديد از ايشان، به گونه هاي مختلف به مخالفت و خنثي سازي فعاليت هاي وي بر مي‌خيزد و براي رسيدن به اين هدف، از هيچ شايعه، تهمت، دروغ و اختلافي فروگذار نمي‌كند.
نامه مرموز
هرچه از حضور آيت الله مدني در خرم آباد مي‌گذشت، پايگاه مردمي وي گسترده تر گشته، نقش ارزنده آن عالم رباني در آگاهي دادن به مردم، بيش از پيش آشكار مي‌شد. مردم انقلابي و جوانان با ايمان، به دور او گرد آمده، روز به روز بر تعداد علاقه مندان وي مخالفين دنيا طلب او را به وحشت انداخته، آنان براي مقابله با وي و خنثي سازي برنامه هاي ايشان به چاره انديشي افتادند.
اين نامه ها از سال 52 شروع مي‌شود و تا سال 54 ادامه دارد كه به تدريج محتواي آنها تندتر مي‌شود.
محتواي اين نامه ها، آكنده از انواع تهمت ها، ناسزاها و تهديدهايي است كه قلم از ذكر آن شرم مي‌كند؛ اما به برخي از محورهاي موجود در اين نامه هاي مرموز اشاره مي‌شود:
الف- درخواست از وي براي ترك خرم آباد.
ب-اتهام اينكه چرا از سهم امام براي خود خانه و منزل خريده است.
ج- اتهام وابستگي به رژيم؛ بدين دليل كه چرا با اين همه مخالفت هاي وي دستگاه، رژيم شاه با او كاري ندارد و دستگير نمي‌شود.
د- دعوت از مردم براي اخراج ايشان از خرم آباد.
ه – انواع تهمت ها و سخنان ناروا و ضد اخلاقي.
عكس العمل مردم در برابر اين شبنامه ها به چند گونه است كه از لابه لاي اسناد فهميده مي‌شود:
1-عده‌اي از افراد ساده لوح، محتواي نامه ها را به تدريج مي‌پذيرند؛ به حدي كه ساواك از متزلزل شدن موقعيت آيت الله مدني اظهار خوشحالي كرده، براي ادامه آن برنامه ريزي مي‌كند.
2- برخي در حال تحير و ترديد مانده، در دفاع از حق لب فرو مي‌بندند.
3-گروهي از انسان هاي آگاه و روشن ضمير، متوجه اهداف شوم و دستهاي موموز پشت پرده شده، عوامل در منطقه معرفي مي‌كنند. آنان براي خنثي كردن اين حركت مرموز به پا خاسته، از اينكه ايشان در اثر نامه ها رنجيده خاطر شده و قصد ترك خرم آباد را دارد، اظهار تأسف مي‌كنند و ضمن حمايت و پشتيباني از معظم له، از رفتن وي ممانعت به عمل مي‌آورند. و شروع به افشاي توطئه هاي پشت پرده نموده، اين طيف اكثراً جوانان، طلاب، معتمدين منطقه را تشكيل مي‌دهند.


قسمت سوم
سال 1354
آيت الله مدني به رغم مخالفت هاي ساواك، رسالت خويش را در خرم آباد تداوم بخشيد، نه تنها از مسئوليت سنگين اداره حوزه علميه خرم آباد و هدايت و بيداري مردم شانه خالي نكرد، بلكه روز به روز فعاليت هاي مبارزات خود را گسترده تر و علني كرد و نقش تاريخي خود را به عنوان يك عالم آگاه و فقيه مجاهد به خوبي ايفا كرد.
اسناد ساواك حاكي از اين است كه در اين مقطع زماني، آيت الله مدني، لبه تيز حملات خود را متوجه دولت و شاه كرده است به بخشي از سخنان وي كه در مناسبت هاي گوناگون بيان گرديده است اشاره مي‌شود:در تاريخ 23 /3 /54، در ضمن سخنراني و مخالفت با حزب رستاخيز مردم را به جنبش و قيام دعوت مي‌كند:«هر كسي دفتر اين حزب را امضا نمايد، در همة جنايت ها و تجاوزهايي كه در اين مملكت صورت مي‌گيرد، شريك خواهد شد.»
وي همچنين در تاريخ 11 / 4 /54، ضمن سخنراني به مناسبت گراميداشت دوازدهمين سالگرد قيام 15 خرداد، مردم را به جهاد تشويق مي‌كند.
بعد از قيام و اعتراض طلاب مدرسه فيضيه قم در سال 54 و حمله ددمنشانه مأموران رژيم به مدرسه فيضيه و در الشفا و ضرب و شتم و بازداشت طلاب، آيت الله مدني، در سخنراني هاي خود، مردم را از حوادث قم با خبر مي‌سازد و به عنوان همبستگي با علماي قم، از رفتن به نماز جماعت خود داري كرده، به روحانيون منطقه پيام مي‌دهد كه از رفتن به مساجد خود داري كنند. ايشان در تاريخ 21 /3 /54 ضمن اشاره به وقايع مدرسه فيضيه قم، اخبار جرايد را غير واقعي دانسته، اضافه مي‌كند كه تمام پيش نمازهاي قم به خاطر اين فاجعه عظيم، از اقامه نماز جماعت خود داري كرده اند.
وي در تاريخ 15 /7 /54 اعلام مي‌كند كه همدستان اسرائيل، كساني هستند كه به هر نحوي از انحا به آن كمك مي‌كنند. همچنين ضمن نقل مسئله‌اي شرعي از امام خميني، از مردم مي‌خواهد براي سلامتي امام خميني دعا كنند و تبعيد ايشان را عمل ضد ديني معرفي مي‌كند.
و در تاريخ 21 / 4 /54، ثابتي به كليه مراكز ساواك دستور مي‌دهد كه نمايندگان رسمي امام خميني را شناسايي و بازداشت كرده، در محل از آنان تحقيق شود كه از چه اشخاصي پول مي‌گيرند و وجوه دريافتي را به چه نحوي مصرف مي‌كنند يا به نجف ارسال مي‌دارند؟ همچنين چگونگي فعاليت ها و اقدامات آنان روشن گردد.
به دنبال آن ساواك خرم آباد، در روزهاي 3 /4 /54 ، 5 /4 /54 و 25 / 4 /54، اطلاعات در خواستي در مورد آيت الله مدني را به مركز گزارش مي‌گردد.
در تاريخ 23 /4 /54 از اداره كل سوم ساواك، اجراي بند اول پيشنهادها (پخش نامه هاي موهن و تشديد اختلافات) به مدت سه ماه ابلاغ مي‌گردد.
روز عيد فطر فرا مي‌رسد. جمعيت زيادي براي اداي نماز ظهر در مسجد شاه آباد خرم آباد حاضر مي‌شوند. آيت الله مدني قبل از شروع نماز مي‌فرمايد:«مقلدين آيت الله در يك طرف قرار بگيرند.» با اين سخن، عده‌اي از مردم، در صف مقلدين آيت الله خميني قرار مي‌گيرند. آنگاه در حين سخنراني، براي طول عمر آيت الله خميني دعا مي‌كند و سپس فتواي ايشان را در باب زكات فطره بيان مي‌كند. نماز بدون هيچ حادثه‌اي به پايان مي‌رسد و آيت الله مدني به خانه خود برمي‌گردد. پشت سر او نيز تعدادي از نماز گزاران و علاقه مندان جهت پشتيباني از ايشان، به منزل او سرازير مي‌شوند تا از مراجعت ايشان به همدان جلوگيري كنند. در اين مجلس يك ميليون تومان جهت تجديد بناي مسجد سلطان پول جمع آوري مي‌شود. جريان عيد فطر، خطر را براي دستگاه جدي نموده، ايادي ساواك را به وحشت مي‌اندازد.
آنان پي مي‌برند كه موقعيت آيت الله مدني خوشه ناپذير شده و اقدامات قبلي، نتيجه بخش نبوده است. بدين رو، جريان را طي تلگرافي به ساواك مركز گزارش مي‌كنند. ثابتي در كنار گزارش مذكور، يك جمله كوتاه مي‌نويسد: «تبعيد شود.» و بلافاصله ساواك از طرف ثابتي به خرم آباد اعلام مي‌كند كه كميسيون مطرح گردد و به حداكثر مدت (سه سال) به نورآباد ممسني در استان فارس تبعيد و نتيجه اعلام شود.
در تاريخ 16 /7 /54 طي تلگرافي از مركز ساواك استان لرستان، از آنها نتيجه اقدامات قبلي را در خواست مي‌كند و در تاريخ 20 /7 /54 در جواب آن، ضمن بررسي اقدامات تضعيف كننده، مطالبي از جمله راههاي مختلف بر خورد با آيت الله مدني، تبعيد ايشان، مقابله با حوادث احتمالي و اقدامات طرفداران وي ارائه مي‌كند.
از جمله در بند 2 پيشنهاد مي‌شود براي جلوگيري از هرگونه اقدام گروه نسبتاً نافذ و بزرگ طرفداران وي، پنج نفر از افراد مؤثر را نيز احضار و در حضور استاندار، آنان را نسبت به عواقب كارتوجيه كنند. پرويز ثابتي در تاريخ 22 /7 / 54 در جواب مي‌نويسد:«طبق بند 2 اقدام شود.» به دنبال مكاتبات فوق الذكر، كميسيون امنيت اجتماعي لرستان با حضور استاندار، رئيس دادگستري فرماندهي تيپ 84 رئيس ساواك استان، فرمانده ناحية ژاندارمري، رئيس شهرباني و رئيس دادگاه نظامي تشكيل مي‌گردد و دستور اربابان بدين نحو صورت جلسه مي‌شود:
«در تعقيب نامه شماره 3045 /515- 19 / 7 /54 ساواك لرستان صادره به استانداري استان لرستان مبني بر تشكيل كميسيون حفظ امنيت اجتماعي در مورد فعاليت هاي تبليغاتي آقاي مير اسدالله مدني دهخوارقاني برله [امام] خميني و تحريكاتي كه از ناحيه شخص يادشده آشكارا و علني به عمل آمده است، كميسيون فوق در ساعت 1800 روز 27 /7 /54 در دفتر سرپرست فرمانداري شهرستان خرم آباد تشكيل و برابر رأي صادره شخص ياد شده به سه سال اقامت اجباري در نورآباد ممسني استان فارس محكوم گرديده.».
همچنين در اين جلسه، كيفيت دستگيري و تبعيد وي نحوه اخذ تعهد از 5 نفر طرفداران ايشان چگونگي اتخاذ تدابير امنيتي در شهر از طريق مأموران شهرباني و در مناطق استحفاظي از طريق ژاندارمري، مشخص و تصويب مي‌شود و چنين دستور مي‌دهند:
«از هرگونه تظاهر، تجمع، پخش اعلاميه و سخن راني هاي تحريك آميز جلوگيري خواهد گرديد. به همين منظور، يك گروهان مجهز توسط تيپ 84 پياده تحت امر شهرباني قرار خواهد گرفت تا در صورت لزوم مورد استفاده واقع شود».
عمليات دستگيري
بعد از صدور حكم تبعيد. عمليات دستگيري و تبعيد آيت الله مدني آغاز مي‌شود. ابتدا، ايادي ساواك، گزارش دقيق و مفصلي از عملكرد روزانه شهيد مدني (زمان خروج، محل تردد و...) تهيه و به رئيس ساواك همدان گزارش مي‌كنند.
وي دستورهاي امنيتي لازم را صادر و براي جلوگيري از تحركات احتمالي، تدابير لازم را پيش بيني مي‌كند. نيروهاي ساواك، در صبحدم روز 27 /7 /54 ساعت 4:30 دقيقه، اطراف منزل آيت الله مدني مستقر مي‌شوند و محل مورد نظر را تحت مراقبت خود قرار مي‌دهند.
ضمناً پنج اتومبيل مربوط به شهرباني، منطقه را تحت نظر مي‌گيرند. در ساعت 5:55 دقيقه بر خلاف انتظار ساواك، آيت الله مدني جهت اداي نماز در مسجد از خانه خارج نمي‌شود، مأموران ساواك مستقيماً وارد عمل شده، با خشونت، ايشان را در منزل دستگير مي‌كنند و ساعت 6:15، با چهاراتومبيل همراه، به سرعت وي را از خرم آباد خارج مي‌كنند.
رفتار خشونت آميز، و وحشت ساواك از با خبر شدن مردم، به حدي بوده است كه حتي اجازه نمي‌دهند آيت الله مدني عبايش را بردارد. در بين راه نيز به جهت اذيت ايشان از موسيقي استفاده مي‌كنند.
اقدامات ساواك بعد از دستگيري و تبعيد:
بعد از دستگيري و تبعيد آيت الله مدني، اقدامات زير از طرف ساواك صورت مي‌پذيرد:
الف- جو پليسي در شهر ايجاد مي‌شود و مراقبت وسيع و همه جانبه‌اي به انجام مي‌رسد.
ب-افراد ساواك در مراكز مختلف شهر براي جمع آوري اطلاعات و زير نظر گرفتن اقدامات مردم بسيج مي‌شوند.
ج- نيروهاي شهرباني را از عكس العمل و اقدامات احتمالي طرفداران آيت الله مدني آگاه مي‌سازند و آنان را به مراكز و اماكن حساس چون مدرسة علميه و بعضي از مساجد توجيه مي‌كنند تا از هر گونه پخش اعلاميه، نوشتن شعار و اقدامات گروهي- به خصوص در شب ها- جلوگيري شود. ضمناً يك گروهان پياده مجهز را تحت امر شهرباني قرار مي‌دهند.
د-تعداد 5 نفر از افراد مؤثر را از ميان طرفداران آيت الله مدني احضار مي‌كند و از آنها تعهد مي‌گيرند كه از هرگونه اقدامي پرهيز كنند.
ه- تدابيري اتخاذ مي‌گردد كه در صورت انجام فعاليت و اقدامي از سوي طرفداران آيت الله مدني، آنان دستگير و باز داشت شوند پيرو اين تدابير، بعضي از آنها بازداشت مي‌شوند.
و- رئيس ساواك لرستان سريعاً گزارش تبعيد و مسائل مربوط به آن را به اطلاع ثابتي- رئيس كل ادارة سوم313 مي‌رساند و دستورهاي لازم را صادر مي‌كند.
ز- رئيس كل اداره سوم 313- ثابتي- جريان تبعيد آيت الله مدني به نورآباد را به فوريت به اطلاع ساواك شيراز رسانده، دستور مراقبت از وي و آگاهي از هر گونه تماس و مراوده او با ديگران را صادر مي‌كند.
ح-رئيس ساواک خرم آباد، طي نامه اي به فرمانده ژاندارمري لرستان، وي را از موضوع آگاه كرده در خواست مي‌كند كه براي پيشگيري از هرگونه تشنج و تحريك احتمالي، تدابير لازم اتخاذ شود.
عكس العمل مردم:
الف- موضوع دستگيري توسط همسرآيت الله مدني به يكي از همسايه ها اطلاع داده مي‌شود و همسايه مذكور، آن را در شهر رواج مي‌دهد.
ب- در كوچه و بازار مردم به بحث پيرامون رخداد مذكور مي‌پردازند.
ج- طلاب در صحن مدرسة علميه كماليه تجمع كرده، در مورد قضيه به بحث و تبادل نظرمي‌نشينند و اظهارات تندي عليه رژيم مي‌كنند.
د-عده‌اي از طرفداران آيت الله مدني، در وقت غروب، در مسجد شاه آباد حاضر شده، بعضي از چراغهارا به نشانه غم و عزا خاموش مي‌كنند.
ه-عده‌اي از روحانيون شهر، به نشانه اعتراض، نماز جماعت خود را تعطيل مي‌كنند.
و-چند روز بعد از تبعيد آيت الله مدني، به رغم مراقبت ملاقات ايشان مي‌شتابند و بدين وسيله ارتباط خود را با ثابتي، در تاريخ 10 /8 /54، طي نامه‌اي به ساواك شيراز دستور مي‌دهد از ملاقات مردم با آيت الله مدني جلوگيري به عمل آيد. همچنين به ايادي رژيم در خرم آباد ابلاغ مي‌شود كه نسبت با افرادي كه كمك مالي به خانواده آيت الله مدني كرده اند و ديگر طرفداران وي، تضييقاتي ايجاد كرده، به آنها اطلاع دهند كه اگر به تحركات خود ادامه دهند، تصميمات شديدتري عليه آنها اتخاذ خواهد شد.
به دنبال تعطيلي نماز جماعت توسط عده‌اي از روحانيون خرم آباد، از مركز در تاريخ 20 /8 /54 به ساواك خرم آباد دستور مي‌رسد كه اگر افراد مورد نظر مبادرت به تحركات ديگري كردند، تبعيد شوند. بعد از صدور و اجراي حكم تبعيد آيت الله مدني- براي ظاهر سازي- به وي ابلاغ مي‌كنند كه مي‌تواند به حكم كميسيون اعتراض كند كه پيرو آن، وي نسبت به حكم تبعيد اعتراض مي‌كند و بيداد گاه رژيم در تاريخ 29 /9 /54 تشكيل جلسه داده حكم تبعيد كميسيون حفظ امنيت را به اتهام واهي اخلال در امنيت تأييد مي‌كند.


قسمت چهارم
سال 1354؛ نورآباد ممسني
آيت الله مدني در تبعيد نيز مبارزات خود را ادامه مي‌دهد وبا حفظ ارتباط با نيروهاي انقلابي خرم آباد، آنان را به ادامة مبارزه فرا مي‌خواند وي در ديدارهاي مختلف به كساني كه از خرم آباد براي ملاقات با ايشان مي‌آمدند، توصيه مي‌كردند:
«مساجد و حوزه علميه را حفظ كنيد. مجتهد تربيت كنيد. اسلحه شما تبليغ است. در مقابل ظلم و ستمگر، تبليغ از بمب اتم هم مؤثراست».
آيت الله مدني در اواخر سال 54، از كشور ممنوع الخروج مي‌شود. ثابتي، طي نامه‌اي، اسامي 61 نفر از روحانيون
ممنوع الخروج را كه يكي از آنان آيت الله مدني بود، اعلام مي‌كند.
آيت الله مدني، نورآباد را به پايگاه مبارزه عليه رژيم تبديل مي‌كند؛ به نحوي كه مردم نقاط مختلف از جمله، شيراز، كازرون و شهرهاي ديگر استان فارس و لرستان- از نقاط دور و نزديك- به حضور ايشان مي‌رسند و پيام انقلاب و مبارزه را دريافت مي‌دارند. ساواك از موقعيت جديد آيت الله مدني در نورآباد به هراس افتاد، دستور مي‌دهد در محل تبعيد نيز از ملاقات مردم با وي ممانعت به عمل آيد؛ اما ازاين تصميم هم طرفي نمي‌بندند. بدين رو، در پايان سال دوم تبعيد، محل تبعيد ايشان را به گنبد كاووس تغيير مي‌دهند. در تاريخ 11 /4 /56 دستوري بدين مضمون به رياست ساواك لرستان مي‌رسد: با توجه به اقدامات اخير وي در زمينه تشويق مردم به جمع آوري وجوه جهت تأسيس بانك اسلامي وهمچنين ناراحتي هايي كه در اثر راهنمايي هاي او براي خانواده هاي بهايي فراهم گرديده، محل اقامت اجباري او به گنبد كاووس تغيير داده شد.
در تاريخ 29 /4 /56، كميسيون امنيت اجتماعي لرستان تشكيل جلسه داده، محل تبعيد آيت الله مدني او نورآباد ممسني به شهرستان گنبد كاووس تغيير پيدا مي‌كند.
پيرو آن در تاريخ 17 /5 /56، وي را به وسيله مأموراني چند و تحت الحفظ به گنبد كاووس اعزام مي‌كنند. به دنبال آن، ثابتي طي نامه‌اي به رئيس ساواك مازندران مي‌نويسد:«نامبرده بالا، يكي از روحانيون افراطي و طرفدار [امام] خميني استان لرستان مي‌باشد.» بعد ضمن گزارش از سوابق وي، از ساواك مازندران در خواست مي‌كند چنانچه مشاراليه به آن منطقه وارد گرديد، از وي مراقبت گردد.
سال 1357؛ بندر كنگان
مدت اقامت آيت الله مدني در بندر كنگان، سه هفته بيشتر طول نمي‌كشد. در اين بندر، روزها در مدرسه علميه به تدريس و تفسير قرآن مشغول مي‌شود و ظهرها در مسجد جامع و شب ها در مسجد «كوزه گري» اين شهر نماز جماعت اقامه مي‌كند.
در اين مدت كوتاه عده‌اي از اهالي شيراز و كازرون به ديدن وي مي‌آيند و اهالي منطقه«ديّر» نيز از ايشان دعوت به عمل آورده، با عشق و علاقه و اصرار، او را به شهر خود مي‌برند. به هنگام ورود آيت الله مدني به ديّر، استقبال گرمي از وي به عمل مي‌آيد. مردم، مغازه ها را تعطيل و در مدرسه علميه اين شهر اجتماع مي‌كنند و با ورود وي به آن مجلس باشكوه، اشعاري در مدح امام خميني خوانده مي‌شود.
نظر به اينكه بندر كنگان جزء مناطق تبعيد محسوب مي‌شود و باتوجه به بيماري آيت الله مدني كه احتمالاً سل بوده است، مجدداً كميسيون امنيت اجتماعي خرم آباد تشكيل جلسه داده، محل تبعيد وي از تاريخ 3 /5 /57 به شهرستان مهاباد تغيير پيدا مي‌كند.
تابستان 1357، مهاباد
بعد از تغيير محل تبعيد آيت الله مدني به مهاباد، ايشان را به همراه مأمور بدرقه ژاندارمري بوشهر و از طريق خرم آباد، بروجرد، همدان، كرمانشاه و سنندج به مهاباد اعزام مي كنند.
آيت الله مدني در بين راه با اخلاق حسنه خود با مأمور همراه، اعتماد وي را جلب مي‌كند و پس از ترك خدمت مأمور به خرم آباد مي‌رود و با روحانيون منطقه ارتباط برقرار مي‌كند.
در ادامه راه، ساواك متوجه مي‌شود كه مردم مذهبي و انقلابي تصميم گرفته اند در شهرهاي بين راه- از جمله خرم آباد و همدان- از شهيد مدني تجليل كنند و احتمالاً تظاهراتي به راه اندازند، خصوصاً در شهر همدان كه ورود آيت الله مدني با تشييع جنازه آخوند مرحوم ملاعلي همداني همزمان شده بود. سريعاً دستور مي‌رسد كه مسير حركت ايشان تغيير پيدا كرده، پل دختر و كرمانشاه و سنندج به مهاباد اعزام شود.
آيت الله مدني- اين فقيه مجاهد و نستوه- كه كوله بار جهاد و مبارزه را از دوران جواني به دوش گرفته و از نجف و كربلا تا آذرشهر، همدان خرم آباد و نورآباد، هر كجا رفته، با شهامت وشجاعت و اخلاص بي نظيرش عليه طاغوتيان قيام كرده و با فريادش، سكوت مرگبار ناشي از استبداد ستمشاهي را شكسته و زبان كوبنده و برّانش را چون شمشيراز نيام بركشيده و در هر فرصت مناسبي بر سر بيداد گران فرود آورده و در هر كجا قدم گذاشته، فرياد بيداري ملتي را سرداده و بذر انقلاب پاشيده و پيام رهبر انقلاب را به گوش همگان رسانده و آنان را به جنبش و قيام فراخوانده است، اينك در آستانه پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي، به سرزمين تازه‌اي قدم گذاشته است؛ منطقه‌اي كه در آتش ظلم و بيداد مضاعف رژيم و عوامل مزدور محلي، چون عزالدين حسيني، فئودال ها و خوانين مي‌سوزد.
آيت الله مدني از بدو ورود به اين منطقه پايگاه جديدي براي مبارزات خود پي ريزي مي‌كند و اين بار با شعار وحدت برادران اهل سنت و تشيع، آنان را بيدار كرده و به قيام در صفي واحد فرا مي‌خواند.
مبارزه ايشان در افشاي سياست هاي رژيم و وابستگان آن- از قبيل عزالدين حسيني كه رسماً ازطرف رژيم گمارده شده بود- باعث گشت كه تعدادي از جوانان مهاباد به خانه عزالدين رفته، ضمن ابراز انزجار و تنفر، شيشه هاي منزل او را به عنوان اعتراض بشكنند.
گفتني اينكه مدت تبعيد آيت الله مدني طبق نظر خودش در 6 /7 /57 به پايان مي‌رسيد؛ ولي ايشان تا 14/7 /57 در مهاباد باقي مي‌ماند.
ثابتي در تاريخ 8 /7 /57 به ساواك خرم آباد دستور مي‌دهد كه براي گذراندن بقيه مدت تبعيد ايشان را به تهران منتقل كنند. ساواك خرم آباد، بلافاصله كميسيون اجتماعي تشكيل داده، طبق دستور ثابتي، رأي صادر مي‌كند؛ اما از اجراي فرمان، كمتر از دو هفته ازمدت تبعيدش باقي مانده بود كه خود مهاباد به قصد قم ترك مي‌كند.
سرانجام آيت الله مدني در پايان مدت تبعيد، به در خواست علماي مبارز تبريز به اين شهر عزيمت مي‌كند تا همپاي ملت مسلمان ايران، مبارزه بي امان خود را عليه رژيم پهلوي پي بگيرد.
پاپيز سال 1357؛ تبريز
در ايام تبعيد آيت الله مدني در مهاباد، عده‌اي از مسلمانان مبارز، از تبريز از جمله آيت الله قاضي طباطبايي تصميم مي‌گيرند كه ايشان را به تبريز دعوت كنند. ساواك تبريز از اين موضوع مطلع شده، سريعاً موضوع را به ساواك تهران گزارش و اعلام خطر مي‌كند. در گزارش ساواك تبريز اين چنين آمده است:
«نامبرده بالا (آيت الله مدني) از وعاظ افراطي و مخالف مي‌باشد و به علت طرفداري از [امام] خميني و اظهار مطالب خلاف مصالح كشور، از همدان به مهاباد تبعيد گرديده، مدت تبعيد وي اخيراً به اتمام رسيده. آقاي ميرزامحمد علي قاضي طباطبايي و مير حسين انگجي از طريق عبدالحميد بنابي [باقري] كه از روحانيون تبريز مي‌باشند، نامه‌اي جهت نامبرده نوشته و از وي دعوت كرده اند كه در تبريز اقامت نمايد». ساواك در تحليل خود مي‌افزايد كه آمدن وي به تبريز، به هيچ وجه به مصلحت نبوده و موجب تحريكات محلي خواهد شد.
آيت الله مدني قبل از آنكه ساواك بتواند اقدامي به انجام رساند، وارد تبريز مي‌شود و در كنار اولين شهيد محراب آيت الله قاضي طباطبايي و روحانيون مبارز تبريز، مبارزات خود را عليه رژيم ستمشاهي ادامه مي‌دهد. مسجد شهيدي و بيت ايشان به پايگاه انقلابيون مسلمان تبريز تبديل مي‌شود؛ چنان كه در گزارش ساواك آمده است: «وي در اولين جلسه در منزل خود، درس مبارزه با دشمن يعني استقامت را عنوان مي‌نمايد».
آيت الله مدني در همين ايام، در مدرسه «ولي عصر(عج) تبريز حاضر شده، در اجتماع طلاب و مسئولين اين مدرسه سخراني كرده و مي‌گويد اسلحه تهيه كنيم و با دشمن بجنگيم.
آيت الله مدني سفري نيز به آذرشهر- زادگاه خود كرده، در مجلس ترحيم شهداي روز نهم آبان ماه آذرشهر شركت مي‌كند در اين مجلس، عده‌اي از انقلابيون مهاباد جهت اظهار همدردي به حضور ايشان مي‌رسند. فعاليت هاي انقلابي شهيد مدني روز به روز علني تر مي‌گردد. از ساواك مركز به تبريز تلگراف مي‌شود كه چنانچه نامبرده در تبريز بماند بايد به محض انجام اولين تحريك دستگير شود.
ساواك وجود ايشان را در تبريز تحمل نكرده، پس از سخنراني آتشين و تند آيت الله مدني عليه رژيم شاه، شبانه وي را دستگير و از تبريز تبعيد مي‌كند.
1357؛ بازگشت به همدان
آيت الله مدني در 1 /10 / 57 در ميان استقبال باشكوه مردم وارد همدان مي‌شود. معظم له با دعوت روحانيون و مردم همدان براي جانشيني مرحوم آخوند ملاعلي معصومي همداني و به منظور رهبري مبارزات مردم همدان و منسجم كردن فعاليت روحانيون متعهد، به اين منطقه عزيمت مي‌كند.نظربه سابقه درخشان آيت الله مدني از سال 41 تا سال 50 در همدان و با توجه به اوج گيري مبارزات حق طلبانه مردم ايران، هجرت آيت الله مدني به اين شهر، از اهميت فوق العاده‌اي بر خوردار بوده، طبقات مختلف مردم از ساعت ها قبل در مقابل مسجد جامع اجتماع و سپس جهت استقبال از آيت الله مدني به طرف دروازه ملاير حركت مي‌كنند.
آيت الله مدني از بدو ورود به همدان، هدايت مبارزات مردمي را به عهده گرفته، با اقشار گوناگون جامعه ارتباط برقرار مي‌كند. شايان ذكر است كه لحظه به لحظه اين هدايت ها و مبارزات، در گزارش ساواك تا زمان از هم پاشيدن و انحلال آن موجود است.
نقش ايشان در هدايت و جهت دهي به مبارزات مردم همدان به حدي بوده كه وقتي در جريان 22 بهمن، لشكر 81 زرهي كرمانشاه براي سركوب مردم به سمت تهران حركت مي‌‌كرد، به دستور ايشان، مردم همدان براي سد كردن حركت تانكها، با دست خالي و كفن پوشان به مقابله با تانكها برخاستند و خود آيت الله نيز در جلوي همه تظاهر كنندگان به راه مي‌افتد كه موفق مي‌شوند با دادن تعداد كمي شهيد و مجروح، تانكها را از حركت باز دارند.
پس از به ثمر رسيدن قيام خونين ملت ايران به رهبري امام خميني، اين يار ديرينه امام و سرباز خستگي ناپذير انقلاب كه پرچم مبارزه را لحظه‌اي بر زمين نگذاشته و از تبعيدگاهي به تبعيدگاهي ديگر و از سنگري به سنگر ديگر هميشه در صف مقدم مبارزه حركت كرده بود و در پيروزي انقلاب، تلاش بي وفقه‌اي داشت، فصل ديگري از مبارزات خود را براي حفظ و حراست و پاسداري از انقلاب شكوهمند اسلامي آغاز كرد. اينك انقلاب پيروز شده و پاسداري از انقلاب، سخت تر از خود قيام به نظر مي‌رسد، توطئه هاي استكبار جهاني براي نابودي انقلاب، يكي پس از ديگري به وقوع مي‌پيوندد و ياران امام و فجرآفرينان انقلاب بايد تلاش و مبارزه بي امان ديگري را براي حفظ انقلاب اسلامي و برقراري حكومت اسلامي آغاز كنند. آيت الله مدني، در زمره چنين افرادي، درصف مبارزه با ايادي استکبار و عناصر سر سپرده آنان قرار مي‌گيرد و همچون سربازي آماده و افسري فداكار، در هر سنگري كه به وجود و فداكاري ايشان نياز باشد، با اشاره امام بدان سو مي‌شتابد.
آيت الله مدني درانتخابات مجلس خبرگان قانون اساسي، از طرف مردم همدان به نمايندگي انتخاب مي‌شود و سپس در كوران مشكلات و آشفتگي اوضاع همدان، از سوي امام با اختيارات تامه به امامت جمعه منصوب و روانه اين شهر مي‌شود.
در انقلاب سوم كه عناصر فرصت طلب، ملي گرا و منافقين كمر به نابودي و انحراف انقلاب بسته بودند و هر روز با ايجاد توطئه‌اي، قلب امت اسلام و امام عزيز را به درد مي‌آوردند، آيت الله مدني در مبارزه با آنان و افشاي ماهيت ليبرال ها و منافقين تلاشي مضاعف داشت. اعلاميه مشترك آيت الله مدني وديگر ياران امام (شهيد صدوقي، شهيد اشرفي اصفهاني) و موضع صريح و قاطع آنان در برابر اين حركت خزنده نقش بسزايي درافشاي اين جريان مرموز وفريبنده و خطرناك داشت.
همراه با آيت الله قاضي طباطبايي در سنگر نماز جمعه تبريز
تبريزاين شهر قيام و مبارزه- بعد از پيروزي انقلاب اسلامي دستخوش جريان مهم و حساسي قرار گرفت. دشمنان انقلاب با شعله ور كردن آتش تفرقه و اختلاف و آشفته كردن اوضاع عمومي شهر- به ويژه كميته هاي انقلاب كه اكثر آنها در دست ضد انقلابيون حزب خلق مسلمان بود – اميد داشتند كه اهداف شوم خود برسند. (9) ياران انقلاب تصميم گرفتند با آوردن آيت الله مدني به تبريز، موقعيت جناح انقلاب و خط امام را تقويت كنند. آنان اين پيشنهاد را به محضر امام تقديم كردند و امام امت طي حكمي آيت الله مدني را روانه تبريز كردند. حساسيت منطقه و اهميت اين حركت را از پيام امام به شهيد بزرگوار مي‌توان دريافت.
آيت الله مدني، در سرو سامان دادن به اوضاع سياسي و اجتماعي تبريز تلاش مخلصانه‌اي كرد و آنگاه براي ادامه خدمت به شهر همدان بازگشت، هنوز چند روزي از مراجعت وي نگذاشته بود كه حادثه دلخراش و غمبار شهادت اولين شهيد محراب آيت الله سيد محمد علي قاضي طباطبايي به دست دشمنان انقلاب و مزدوران امريكا عليه روحانيت، اوضاع شهر تبريز را دگرگون ساخت. در اين هنگام بار ديگر امام عزيز طي حكم ديگري، آيت الله مدني را به نمايندگي خود و امامت جمعه شهر تبريز منصوب فرمود.
فتنه حزب خلق مسلمان
آيت الله شهر تبريز، با معضل بزرگ «حزب خلق مسلمان» كه جريان هاي مختلف تحت پوشش آن به مبارزه با انقلاب پرداخته بودند، مواجه مي‌گردد؛ اما به يمن آگاهي و هوشياري مردم آذربايجان و شخصيت و مقبوليت ايشان و همچنين فعاليت شبانه روزي و هوشياري آن عزيز، اين توطئه منجر به شكست مي‌شود.
سخت ترين روزهاي آيت الله مدني را مي‌توان ايامي خواند كه او درميان آشوب حزب خلق مسلمان قرار گرفت. در جريان اين غائله خطرناك، آيت الله مدني از جانب همين گروه ضد انقلابي بارها مورد تهديد قرار گرفت. آنها جايگاه نماز جمعه را به آتش كشيدند و از برگزاري نماز جلوگيري كردند؛ اما خود آيت الله مدني در روز جمعه كفن پوشيده و پيشاپيش جمعيت حركت كرد و گفت: « تا من زنده‌ام و در اين شهر نماينده امام هستم نماز جمعه را برگزار مي‌كنم.«(10)
چنين نقل مي‌شود: «وقتي حزب خلق مسلماني ها كميته بازرسي را گرفته بودند و به طرف خانه ايشان هم تيراندازي مي‌شد، نزديك اذان بود. بچه ها رفتند و به ايشان گفتند نرويد مسجد. اتفاقاً زودتر رفتند. من رفتم جلو و عرض كردم:«حاج آقا، نرويد؛ تيراندازي است. اينها آمده اند براي كشتن شما. از اين طرف و آن طرف هم تلفن مي‌زنند كه حاج آقا را نگذاريد برود بيرون.» ايشان به من گفتند: «از تو توقع نداشتم. اگر به مسجد نروم، تضعيف روحيه مسلمانان كرده‌ام و من پيش خدا جواب ندارم... چه جوابي به خداي خودم بدهم كه اگر به مسجد نرفتم، به خاطر جانم بود، مي‌گويند اسلام و انقلاب از تو عزيزتر بود؟» ايشان به مسجد رفتند و نماز جماعت را اقامه كردند.(11) و بدين سان با استقامت و حضور اقشار مردم در صحنه، توطئه امريكا و اياديش در آذربايجان خنثي گرديد.

قسمت پنجم
شهيد مدني و جبهه هاي نبرد
شهيد مدني در تقويت روحيه رزمندگان اسلام نقش به سزايي داشت و با شركت خود در جبهه نبرد و حضور در كنار سپاهيان اسلام و شركت در مجالس دعا و نيايش آنان، مشوق براي رزمندگان اسلام بود تا جنگ مقدس خود را با استكبار جهاني تا پيروزي نهايي ادامه دهند. گاهي نيز بردست آن برادر ارتشي كه هواپيماي متجاوز دشمن را با ضد هوايي در فضاي تبريز سرنگون ساخته بود، به عنوان نماينده امام بوسه مي‌زند و كمال تواضع خود را در مقابل مجاهدان في سبيل الله نشان مي‌دهد.
دراينجا مناسب است خاطره‌اي از آقاي بهاءالديني در اين زمينه نقل شود:«عده‌اي مي‌خواستند بروند جبهه. بچه ها كه رفتند، ديديم حاج آقا آمدند خانه و سخت ناراحت هستند و اشك در چشمانش حلقه زده است. گفتيم: «حاج آقا، چرا ناراحتيد؟» گفتند:«تلفن بزنيد به دفتر امام و اجازه بگيريد از امام كه من هم با اين بچه ها به جبهه بروم». پرسيدم «چرا حاج آقا؟» گفتند:«آخر من نمي‌توانم ببينم اين بچه ها مي‌روند جبهه، آنجا مي‌جنگند و من نروم بجنگم. خوب من پير شده ام؛ اگر من گذشت اين بچه ها را نداشته باشم، ايثار اين بچه ها را نداشته باشم، واي بر حال من!» اما خوب معلوم بود كه حضرت امام هيچ وقت اجازه نمي‌دادند ايشان سنگر تبريز را رها كنند و به جبهه بروند. البته اين حركت ايشان هم نشانه عشق ايشان بود به شهادت و انقطاع ايشان بود از دنيا.»
«يا بني انت مقتول»
خط سرخ شهادت خط آل علي (ع) است و اين افتخار از خاندان نبوت و ولايت به ذريه طيبه آن بزرگواران و پيروان خط آنان به ارث رسيده است. سال ها قبل از شهادت در يكي از جلسات درس گفته بود: من در دو موضوع نسبت به خود شك كردم. يكي اين كه آيا من سيد اسدالله هستم؟ واقعاً سيد هستم؟ ديگر اين كه آيا شهيد مي‌شوم يا نه؟ يك شب امام حسين (ع) را در خواب ديدم كه بالاي سرمن آمد و دستي به سر من كشيد و اين جمله را فرمود:«يا بني انت مقتول»...«پسرم تو شهيد مي‌شوي» كه جواب دو سئوال من در آن بود.
آيت الله مدني كه همواره در صف مقدم مبارزه بود، قبل از انقلاب در برابر رژيم ستم شاهي و پس از پيروزي در مقابل مزدوران و جاسوسان امريكا چون سدي محكم ايستاد و از حريم اسلام و قرآن حمايت مي‌كرد. نمازجمعه را بعنوان يكي از مهمترين سنگرهاي انقلاب حفظ كرد. آيت الله مدني بعنوان امام جمعه تبريز پس از شهادت شهيد آيت الله قاضي طباطبائي انتخاب گرديد. اما مزدوران امريكا كه به ترور ياران امام پرداخته بودند بيستم شهريور 1360 نوبت يكي ديگر از چهره هاي درخشان آسمان معرفت و معنويت بود. ساعت 45 /1 بعد از ظهر پس از اتمام خطبه هاي نماز جمعه، خطبه هاي نماز را باتمام رساند. مراسم نماز جمعه پايان گرفت. عده‌اي از مأمورين شهرباني كه عازم جبهه هاي نبرد حق عليه باطل بودند از ايشان خواستند بطور ارشادي مطالبي رابيان كنند. در اين هنگام شهيد آيت الله مدني در جايگاه خود بطورانفرادي دو ركعت نماز را آغاز كرده بود كه منافقي كور دل، مزدوري بي اراده قسي القلبي خوارج كيش از ميان جمعيت خود را به محراب نزديك و بازوي آيت الله مدني را گرفت و نماز آقا را قطع كرد. در اين موقع اطرافيان بطرف مهاجم روي آوردند ولي قبل از رسيدن آنها وي ضامن نارنجكي را كه در لباسش مخفي نموده بود كشيد و نارنجك بطور وحشتناكي منفجر شد و براثر اين انفجار انساني وارسته، عبدي صالح، عارفي از خود گذشته و انساني نمونه و الگو به لقاي حق پيوست. تلاش مردم و كوشش پزشكان سودي نبخشيد و امام جمعه تبريز همراه با سه شهيد به ملكوت عشق عروج نمودند و بيش از پنجاه نماز گزار مؤمن زخمي، مجروح گرديدند. بحق بايد گفت شهادت بزرگاني چون آيت الله مدني ضد انقلاب و منافقين ضد اسلام را بكلي منزوي كرد. به دنبال شهادت اين امام جمعه بزرگوار استان آذربايجان در سوگ عارف واصل به عزا نشست. در 21 شهريور جنازه آن بزرگوار باشكوه هرچه تمامتر درميان اندوه فراوان مردم در تبريز و قم تشييع گرديد. و در قم در كنار حرم مطهر حضرت معصومه(س) بخاك سپرده شد. شهادت اين عالم بزرگوار در سراسر ايران انعكاس وسيعي داشت پيام مراجع، فقها، علما... شخصيت هاي مملكتي، تشكيل مجالس يادبود، ارسال پيام ها از سراسر مملكت به محضرامام خميني...
سيره عملي
وقتي از قيامت سخن مي‌گفت، چنان مي‌گريست كه گويي تمام عظمت قيامت را مي‌بيند. هنگامي كه به نماز مي‌ايستاد، سراپا مجذوب جمال مي‌شد و عاشقانه با محبوب سخن مي‌گفت. گاهي نيمه هاي شب متوجه صداي ناله وي مي‌شدند، مي‌ديدند كه شهيد در خلوت حق با صداي لرزان مي‌گويد:« خدايا، من آمده ام، خدايا، اگر تو به من «نه» بگويي؛ اگر تو مرا ترك كني، كيست كه مرا دريابد؟ غير از تو مگر كسي را خواهيم داشت؟»
چون سالكي به سير و سلوك مشغول بود و همچون عارفان واصل در زهد و تقوي زبانزد عام و خاص بود، از مسائل سياسي و مبارزه با طاغوت و طاغوتيان از دهه بيست تا پيروزي انقلاب غافل نبود. او صالحي بود كه مصلح بيدارگري گرديد، خودساخته‌اي كه در جامعه سازي و دگرگون كردن محيط، نقش اساسي و زيربنايي داشت. او به طهارت نفس و تقوا اهميت خاصي مي‌داد و پيروزي بر دشمنان و طاغوتيان زمان را در گرو اصلاح نفس و خودسازي مي‌دانست. داشتن قدرت جذابيت و محبوبيت در ميان عامه مردم و خواص علماء از ويژگي هاي وي بود. او طلاب و جوانان چون پدري دلسوز رفتار مي‌كرد و همواره محرم اسرار و راز مردم سنگ صبور و جوانان چون در دوران ستم شاهي، ومربي ومعلم اخلاق نظري و عملي براي فضلابود. وي در جهت علمي نيز عالمي كم نظير بود و از استادان برجسته حوزه علميه نجف اشرف به شمار مي‌رفت، اما از روي تواضع هيچ گاه حتي اجتهادش را مطرح نكرد اين در حالي بود كه حضرت امام وي را «سيد العلماء الاعلام» مي‌شناختند. اما او با وجود حضرت امام، خود را مقلد چنان مرجع كاملي مي‌دانست و اين موضوع را در بيانات خود در جلسات خصوصي و عمومي مطرح مي‌كرد. او در حقيقت يك وزنه ارزشمند علمي و مذهبي بود و در زمره ذخاير گرانبهاي حوزه هاي علميه در جهان اسلام به شمار مي‌آمد. اما در برابر ولايت امام چون مريدي مطيع بود. او امام را اسلام مجسم و ولايت فقيه را با تمام وجودش پذيرفته بود.

زهد و تقوا
آيت الله مدني، انساني وارسته و زاهدي بود كه هرگز در موقعيت ها و مقامات، ساده زيستي و زهد را فراموش نكرد، زندگي بدون تكلف و تشريفات، او ويژگي هاي بارز آن عالم رباني بود. به ميهماني ها كه دعوت مي‌شد، ابتدا شرط مي‌كرد كه سفره نبايد رنگين باشد و اگر بيشتر از يك خورش سر سفره مي‌آوردند، اعتراض مي‌كرد. خودش نيز با غذاي ساده- همان غذايي كه خودش مي‌خورد- از ميهمانان پذيرايي مي‌كرد. زي طلبگي را به تمام معني رعايت مي‌نمود. با زندگي اشرافيت علناً و عملاً مبارزه مي‌كرد.
زندگي ساده و پارسايي او، زبانزد عام و خاص بود و از خصلت هاي زيباي وي به شمار مي‌رفت: همچون فقيرترين مردم زندگي خود را مي‌گذرانيد و اين در حالي بود كه امانتدار اموال مردم واز شهرهاي بزرگ ايران، وجوهات شرعي قبول مي‌كرد، اما هيچ گاه از وجوهات استفاده نمي‌كرد. وقتي دوستانش به او توصيه مي‌كردند كه آقا شما استحقاق استفاده از وجوهات را داريد، پس چرا استفاده نمي‌كنيد؟ در جوابشان مي‌گفت:«خدا را شاهد مي‌گيرم كه تاكنون استفاده نكرده ام و استفاده نخواهم كرد، مگر زماني كه در حالت اضطرار قرار بگيرم. (12)
ايشان صرفه جويي را در همه ابعاد زندگي خود جاري ساخته بود و دراين جهت، به مردم اطراف خود توجه خاصي داشت. در اوايل جنگ وقتي ديد مردم با كمبود نفت مواجه گرديدند، از آن استفاده نكرد و در سرماي شديد تبريز، با پوشيدن پوستين زندگي خود را گذراند. زماني كه همه نمي‌توانستند گوشت بخرند، او هرگز گوشت نمي‌خورد.(13)
اصلاح نفس
آيت الله مدني، تجسم اخلاق و چهره برجسته عرفان و حكمت عملي بود. زبانش و عملش، تجلي اخلاق و عمق ايمان و ژرفاي نگرش او به معارف اسلامي بود. آيت الله مدني بيش از هر چيز به طهارت نفس و تقوا اهميت مي‌داد و حتي پيروزي بر دشمنان و طاغوت را زماني مفيد و مؤثر مي‌دانست كه همراه با تقوا و اصلاح نفس باشد. وي مي‌فرمود: «ما بايد بدانيم وقتي مي‌توانيم از اين پيروزي استفاده ببريم كه اول خودمان نفسمان را اصلاح كرده باشيم، به اين معنا كه اگر نفسمان اصلاح نشده باشد، پيروزي به هر حدي كه برسد، چاره دردهاي ما نخواهد كرد(14) همه طاغوت ها را سركوب كردن وقتي به دردمان مي‌خورد كه در مملكت بدن خودمان، حكومت الله مستقر شده و حكومت طاغوت ريشه كن بشود.»(15)
دختر آن شهيد در مورد دعاهاي نيمه شب اين عارف و عاشق چنين مي‌گويد:«معمولاً انسان هر وقت بخواهد فردي را بيازمايد كه از نظر معرفتي و سير و سلوك چگونه است، بهتر است او را از روي انجام فرايض ديني و عبادي بشناسد، اين كه چه دعاهايي را بعد از نماز يا در نيمه شب انتخاب مي‌كند و آيا به آنها عمل مي‌كند يا خير؟ پدرم در انتخاب دعا بسيار دقيق بود. دعاهايي را انتخاب مي‌كرد كه در آن ذكر دنيا كمتر بود، ذكر بهشت كمتر بود. دعايي را مي‌خواند كه در آنها قرب به حق و رضايت حق بود و بدانها سخت پايبند بود و عمل مي‌كرد. همين ها او را به جايي رسانده بودند كه ديگر نه بخل، نه كينه و نه حسد در او وجود نداشت.»(16)
جاذبه
آيت الله مدني آنچنان جاذبه‌اي داشت كه وقتي كسي به ايشان مي‌رسيد، خيال مي‌كرد كه با پدرش يا محرم اسراش روبه رو شده و آنچنان دافعه‌اي داشت كه وقتي دشمن ايشان را از دور مي‌ديد، بر خود مي‌لرزيد. قبل از پيروزي انقلاب، يك شب ايشان در منزل دامادشان بودند كه ناگهان صدايي به گوش رسيد. پرسيدند:« اين صداي چيست كه از خيابان به گوش مي‌رسد؟» گفته شد: «بچه ها هستند كه از پائين خيابان چهار مردان به قسمت شيخان مي‌آيند و شعار مي‌دهند هر شب اين كار را انجام مي‌دهند و بعد پليس آنها را متفرق مي‌كند.» ايشان فرمودند:«پس ما معطل چه هستيم؟ رفتند به صف بچه هاي تظاهر كننده پيوستند. نمي‌توانم بيان كنم آن شب اين حركت تا چه اندازه در روحيه بچه هاي فداكار قم مؤثر بود.

سفره ساده و بي آلايش
روزي در سر سفره غذا متوجه شده كه چربي آش بيش از اندازه است. از خادم سئوال كرد: مگر مسلمان نيستيد كه اينقدر اسراف و تبذير مي‌كني؟ وي گفت :«حاج آقا، مال همه اينطور نيست. چون شما خيلي ضعيف شده ايد و غذا هم آش است، فقط براي شما مقداري زياد ريختم.» شهيد مدني در حالي كه عصباني شده بود، فرمود:«اين كه دو گناه است. من اول فكر مي‌كردم تو فقط اسراف كرده ‌اي، ولي حالا متوجه شدم كه گناه بزرگتري هم مرتكب شده‌اي و آن اينكه تبعيض هم قائل شده‌اي.»(17)

پي نوشت ها :
1. وقتي دوستانش به او مي‌گويند كه زمانه، مساعد با طلبه شدن نيست و رضاخان مانع فعاليت روحانيت است، آن شهيد در جواب مي‌گويد:«حداقل براي خودم ملا و واعظ مي‌شوم.» يادواره شهيد محراب، ص 32، به نقل از شهيد مدني، جلوه اخلاص.
2. شهيد مدني، جلوه اخلاص، ص 8 ص 63، به نقل از خاطرات آقاي بروجردي.
3.شهيد مدني، جلوه اخلاص، ص8 ص 63، به نقل از خاطرات آقاي بروجردي، داماد ايشان.
4. روزنامه جمهوري اسلامي، 8 / 6 /66 ، ويژه نامه آيت الله مدني، عروةالوثقي، ش 82 و پرونده فدائيان اسلام در ساواك كه در آينده نزديك منتشر خواهد شد.
5. مجله سروش، 4 /7 /60.ش 114.
6. از مصاحبه آقاي بهاءالديني، داماد شهيد مدني، تاريخ 27 /6 /61.
7. مصاحبه آقاي بهاءالديني، داماد شهيد مدني، تاريخ 27 /6 /61
8. منبع پيشين.
9. رجوع شود به اسناد لانه جاسوسي پيرامون حزب خلق مسلمان و ارتباط با جاسوسان امريكا.
10. پيام انقلاب- شماره 92-12 /6 /62
11. روزنامه جمهوري اسلامي – 18 /6 /61- شماره 949.
12. شهيد مدني، جلوه اخلاص- ص 32 و40.
13.شهيد مدني، جلوه اخلاص- ص 32 و40.
14. ياد ايام –ج 1- ص 325.
15. ياد ايام – ج 1-ص 325.
16. مصاحبه فرزند شهيد آيت الله مدني با مجله زن روز.
17. اطلاعات- 15 /6 /57.

ماهنامه شاهد یاران، شماره 57 

نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:
تصویر امنیتی:

بازگشت به صفحه اول

 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir