موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

علم و برگزاري جشن هاي 2500 ساله

878 بازديد   

درباره جشن  هاي 2500 ساله شاهنشاهي كه در سال 1350ش/1971م در پنجاهمين سال سلطنت و حكمراني خاندان پهلوي، در شيراز تخت جمشيد برگزار شد گزارشات فراواني در دست است. از جمله درباره مبالغ هنگفتي كه براي اين جشن  ها هزينه شده بود. در طي اين جشنها رژيم شاه نهايت تلاش خود را به كار برده بود تا در آغاز دهه 1350ش/1970م، كه به زعم خود از جايگاه بسيار تثبيت شده  اي برخوردار شده بود، نظرات و اذهان عمومي جهانيان را به خود جلب كند. اسدالله علم در برگزاري اين مراسم نقش اصلي را ايفا مي  كرد. وي با عنوان وزير دربار رسمآ از سوي شاه به رياست شوراي عالي برگزاري اين جشن  ها برگزيده شده بود.   
اسدالله علم در راستاي برگزاري اين جشن  ها چنان راه افراط پيمود و آن قدر هزينه  هاي هنگفت از بودجه عمومي مملكت به آن اختصاص داد كه حتي فرح ديبا نيز از اين همه ولخرجي  هاي علم لب به شكايت گشود. علم در اعتراض به شكايت  هاي فرح ديبا استعفاي خود را از رياست اين جشنها به شاه تقديم كرد؛ اما علاوه بر اين كه شاه استعفاي او را نپذيرفت، بلكه مجددآ و با اختيارات بيشتر او را در رأس  گردانندگان اين جشن  ها قرار داد. اين جشن  ها طبق برنامه  هاي از پيش تعيين شده علم انجام گرفت.  
علم در جريان برگزاري اين جشن  ها، كه حتي اعتراض برخي از كشورهاي دوست رژيم را برانگيخته بود، به مطبوعات داخلي دستور داد تا در پشتيباني از برگزاري جشن  هاي 2500 ساله و ضرورت صرف هزينه  هاي سرسام  آور سخن  پراكني كنند. علم كمك  هاي مالي هنگفتي در اختيار گردانندگان اين مطبوعات قرار داده بود. در اين زمان مقاله  هاي زيادي در تأييد و لزوم برگزاري اين جشن  ها به دستور علم در مطبوعات وابسته به دولت به چاپ رسيد. از جمله اين مطبوعات مي  توان خواندني  ها را نام برد كه در اين ميان گوي سبقت را از ديگران ربوده بود. در نامه  اي كه مديران اين مجله براي علم درباره جشن  هاي 2500 ساله و اقدامات اين نشريه در طول برگزاري جشن  ها ارسال شده است، مي  خوانيم:
دوست بزرگ و بزرگوار ـ ضمن عرض شادباش به  مناسبت  هاي مختلف به جنابعالي و همه ايرانيان به ويژه شاه  پرستان، همراه اين نامه مقاله  اي در دفاع از هزينه جشن  ها در شماره فردا به چاپ خواهد رسيد كه نمونه  اش را تقديم مي  كنم. به طوري كه مي  دانيد 25 شماره تمام در مدت سه ماه خواندني  ها به مناسبت جشن  ها با شماره  هاي مخصوص انتشار داد و در اين مورد تا اندازه  اي دين خود را نسبت به كشورش ادا كرد ... اكنون نوبت مولاست كه دست بنده خود را بگيرد و او را نجات دهد ...  
نكته ديگري كه درباره جشن  هاي 2500 ساله قابل ذكر مي  نمايد، نقش اسراييل در برگزاري اين جشن  هاست. علم از سال  ها پيش طي مأموريت  هاي مختلف به طور پنهاني از اسراييل ديدن كرده بود. وي در طي اين سفرها از ديدگاه  هاي مقام  هاي سياسي و اطلاعاتي اين كشور درباره ايران جويا شده بود. در اين سال  ها روابط بسيار تنگاتنگي بين علم و مأموران اسرائيلي وجود داشد. مقامات اسرائيلي درخصوص چگونگي برپايي جشن  هاي 2500 ساله در تخت جمشيد سفارشات و راهنمايي  هايي به علم كرده بودند.   چنانكه شهردار اورشليم چندي پس از برگزاري جشن  هاي 2500 ساله اعتراف       
كرد كه تز اصلي برگزاري اين جشن  ها را او در اختيار علم قرار داده است:
اوايل دهه  1960ش1340 اسدالله علم نخست  وزير براي توسعه جهانگردي در ايران از دولت اسرائيل درخواست كرد تا طرحي تنظيم كند. تدي كولك () رئيس اتحاديه توريستي دولت اسرائيل و شهردار بعدي اورشليم، به رياست ميسيون برنامه  ريزي برگزيده شد. كولك توصيه كرد كه ضمن تأسيس هتل  ها، جاده  هاي جديد و وسائل نقليه مدرن در تخت  جمشيد، ايران بايد واقعه مهمي برپا كند تا خارجيان را به اين تسهيلات جهانگردي جديد جلب كند. بعدها كولك اعتراف كرد كه هرگز تصور نمي  كرد اسراف  كاري كه در جشن  هاي بيست و پنجمين قرن بنيانگذاري امپراتوري ايران پيش آمد همان است كه او توصيه كرد.  
به اين ترتيب علم، وزير دربار، توانسته بود نظر شاه را به خود جلب كند. او تنها فردي بود كه شاه مي  توانست در اجراي برنامه  هايش به او اميد بندد، و سال  هاي طولاني از خدمات صادقانه او بهره  مند شود.


پی نوشت:
 

1.    . مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، سند 11ـ22ـ2ـ794ـ ع.
2.    . احسان نراقي، از كاخ شاه تا زندان اوين. ترجمه سعيد آذري، چاپ اول، تهران، مؤسسه خدماتفرهنگي رسا، 1372. صص 116 - .117
3.    . مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران، سند 6ـ326ـ794ـ ع.
4.    . از آنجايي كه برگزاري جشنهاي 2500 ساله از سري برنامههاي باستانگرايانه رژيم پهلوي بود، ياري وراهنمايي دولت اسرائيل در اين باره منطقي مينمايد. زيرا در اين سالها كه اسرائيل درگيريهايشديدي با كشورهاي عرب و جهان اسلام داشت، جستجو نمودن متحدي مانند ايران برايش بس لازمو حياتي مينمود، تا از اين طريق در صفوف كشورهاي اسلامي خدشه وارد شود. به همين دليلاسرائيليها از نظر تاريخي خود را به ايرانيان باستان پيوند ميدادند و با يادآوري مسائلي نظير آزاد شدنيهوديها از بابل توسط كوروش دوم هخامنشي، درصدد كشاندن هر چه بيشتر رژيم شاه به سوي خودبودند.
5.    . سينتياهلمز، خاطرات همسر سفير. ترجمه اسماعيل زند، چاپ اول، تهران، نشر البرز، 1370. ص .79

موسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران 

نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:
تصویر امنیتی:

بازگشت به صفحه اول

 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir