موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

سيري در مبارزات و شخصيت سيدعبدالحسين لاري

10770 بازديد   
سيري در مبارزات و شخصيت سيدعبدالحسين لاري

روز 15 اردیبهشت 1303 سيدعبدالحسين لاري از علماي بزرگ پس از سالها مبارزه با استعمار انگليس در 77 سالگي جان خود را از دست داد.
آيت‌الله سيد عبدالحسين موسوي لاري فقيه، مجتهد، مجاهد، مدافع حكومت اسلامي و از چهره‌هاي برجسته‌ي دين و سياست در قرن گذشته، سوم صفر 1264 در نجف‌اشرف متولد شده است، وي پس از پايان دوره تحصيلات مقدماتي و سطح، به درس خارج مرحوم «آيت‌الله ميرزا محمدحسن شيرازي» پيوست و در درك، فهم، دريافت مباني مورد توجه مرجع تقليد قرار گرفت.
از ديگر اساتيد ايشان مي‌توان به؛ «ملاحسينقلي همداني»، عارف و اصل، و مدرس اخلاق و عرفان، «شيخ محمدحسين كاظمي»، «ملالطف‌اله مازندراني» و «ملا محمد ايرواني» اشاره كرد.
سيدعبدالحسين علاوه بر ميرزاي شيرازي از برخي مراجع و مدرسين ديگر نيز اجازه اجتهاد داشت تأليفات و تقريرات ايشان فزون بر30 رساله است كه در مباحث؛ فقه، اصول، سياست، اخلاق و معارف مي‌باشند. رساله‌ي «قانون مشروطه مشروعه» ايشان جزو منابع مشروطيت و نامه‌ها و احكام سياسي عباديشان مشهور است.
آيت‌الله لاري در سال 1309 ق به دعوت مردم لار و به دستور ميرزاي شيرازي وارد فارس شد. اولين اقدام ايشان تأسيس حوزة علميه و جذب افراد و طلاب براي تحصيل و اقامه نماز جمعه و تعيين امام براي شهرهاي منطقه بود. حضور بيش از 25 سال در منطقه منجر به تحولات فكري، سياسي، اسلامي و تربيت شاگردان زيادي شد كه برخي از آنها بعدها به مقام اجتهاد و فقاهت رسيدند. پس از ايشان «آيت‌الله سيدعبدالباقي موسوي شيرازي» (متوفاي 1354 ق) و فرزندش «آيت‌الله سيدعبدالمحمد موسوي لاري» (1348 ق) در شمار مراجع منطقه قرار گرفتند. بعد از رحلت مرحوم لاري روند مبارزه با استبداد و استعمار در ميان شاگردان و جانشيان ايشان استمرار يافت تا آن‌جا كه «آيت‌الله سيدعبدالمحمد» به دليل مبارزه با ديكتاتوري رضاخان دستگير و پس از ضرب و شتم در شيراز زنداني و سپس تبعيد گرديد.از جمله شاگردان ايشان: مي‌توان به اين افراد اشاره كرد:
سيدمحمدحسين مجتهد لاري، سيداحمد مجتهد فال اسيري، سيدعبدالمحسن مهري، سيداسداله اصفهاني، ابوالحسن لاري، سيدمحمد سيرجاني، محمدعلي شريعتمداري، شيخ محمدحسن لاري، شيخ عبدالحميد مهاجر.1
تحريكات
با گسترش فعاليت سيد در منطقه دو جريان «صهيونيستي» و «ميسيونر‌هاي مسيحي» عليه ايشان به فعاليت پرداخته، حتي عليه سيد در تهران به توطئه مشغول شدند. تا آن ‌جايي كه به سيد پس از بازگشت از سفر حج از سوي حكومت اجازه ورود به لار داده نشد.
آيت‌الله لاري با اين وجود همچنان به مبارزه عليه عوامل انگليس كه در لباس يهوديان و مسيحيان بودند ادامه داد. به همين دليل نيز بود كه در سال 1315 ق در بندر لنگه وي را بازداشت و از ورود ايشان به منطقه جلوگيري نمودند. عالم فقيه «آيت‌اله سيد بحريني» طي تلگرافي اين اسائه ادب دولت را محكوم نموده و دولت مجبور به پذيرش ايشان گرديد، سيد پس از رسيدن به لار دستور داد تا ميسيونرهاي انگليسي را كه به عنوان مُبلغ به منطقه آمده بودند اخراج و از حضور يهوديان توطئه‌گر جلوگيري كرد وي هم‌چنين دستور داد تا نشريات مبلغان را در زمين دفن نمايند!
از سوي ديگر «خوانين» منطقه كه منافع و موقعيت خود را در خطر مي‌ديدند به‌عنوان اين كه سيد مدافع مظلومان و محرومان است با او به مبارزه برخاستند، گرچه قوام‌الملك شيرازي مدافع هر سه جريان بود.
با انقلاب مشروطيت، سيد وارد مبارزه شد خصوصاً آن كه با مراجع نجف‌اشرف خاصه «ملا محمد آخوند خراساني» مرتبط بودوي در اين مورد نوشت: «واجب است تبديل سلطنت امريه قاجاريه به دولت حقّه اسلاميه»2 وي وجود عامل انگليس قوام‌الملك را بر نمي‌تافت و به مجلس نوشتند: «ماندن قوام‌الملك در شيراز موجب هلاكت آن جاست» به دنبال آن عده‌اي از نمايندگان مجلس كه مدافع قوام بودند در مجلس عليه سيد، به جوسازي و سخنراني پرداختند: «اما اين حاجي سيد عبدالحسين لاري گرچه از علماست و بايد از او حمايت كنيم، ولي بايد از او پرسيد كه به چه جهت از لار به شيراز آمده، حقي ندارد اين حركات را بكند. بايد از او جلوگيري شود.»3
يكي ديگر از نمايندگان مجلس هتاكي را به آنجا مي‌كشاند كه مي‌گويد:
«سيد لاري نماز جمعه را واجب مي‌داند، يعني بدعت‌گذار است. او را از لار آورده‌اند، محرك دارد كه اين‌گونه شرارت مي‌كند»4 با اشغال جنوب توسط متجاوزين انگلستان، سيد عليه اين تعدي اعلام جهاد و قواي متجاوز بريتانيا به دنبال دستگيري سيد وارد قرية (كورده) از لارستان مي‌شوند. در كتاب مرجعيت و سياست در اين مورد آمده است:
«انگليسي‌ها و متابعين ايراني آنان براي قلع و قمع سيد به كورده كه محل سكونت او بوده هجوم آوردند. سيد در مسجد مشغول اداي نماز جماعت بود. مهاجمين مسجد را محاصره كردند. در اين هنگام رئيس علي مراد نامي كه از مريدان و فداييان سيد بود وارد مسجد شده، او را برداشته به ترك اسب خود سوار كرد و او را گريزاند و از مهلكه نجاتش داد. با وجود اين كه او را تعقيب كردند و گلوله‌بارانش نمودند، تعجب در اين‌جاست كه هيچ يك از گلوله‌ها به او اصابت نكرد، لشكر دشمن قريه را ويران كرد. سپس به لار رفته و آن‌جا نيز خانه‌اش را غارت كردند و خانواده‌اش را اسير كرده به شيراز فرستادند. پس از اين واقعه سيد به فيروز‌آباد رفت و به صولت‌الدوله رئيس ايل قشقايي پناهنده شد. نظر به اين كه سردار عشاير از مريدانش بود با كمال احترام از وي پذيرايي نمود و بعد چون فيروز‌آباد را انگليسي‌ها گرفتند، سيد فوراً به قير رفت. ولي اهالي جهرم او را به شهر خود بردند و مدت شش سال در آن‌جا اقامت داشت5 اما سيد مبارزه را عليه دشمن متجاوز و اشغالگر رها ننموده، همواره در بيداري و مبارزه عليه انگلستان و عواملش مردم را رهبري و هدايت مي‌كرد.

فرمان جهاد سيدلاري عليه انگليس و عوامل آن
متن اعلان فرمان جهاد آيت‌اله سيدعبدالحسين لاري عليه متجاوزين
بسم‌الله الرحمن الرحيم - صاحب الاحكام ملك علام و حجج‌اسلام و امام عليه‌السلام والامقام و محكمات قرآن «يا ايهالنبي جاهد الكفار والمنافقين و من يتولهم منكم فاولئك منهم» اعلان به هرجا و هركس از فرق ششصد كرور مسلمين... جهاد و دفاع اين كفار و اعوان اين كفار و سد ابواب طمع و بهانه ماليات و گمرك و قرنطينه و تذكره و گرفتن اسلحه از مسلمانان و هم‌چنين سد ابواب فرار و جاي فرار بر اين كفار حربي و اعوان اين كفار از هر گوشه و كنار و كوچه و بازار بدون مهلت و انظار جز به عذا‌ب‌النار و خزي‌عار و صغار و عبرة الاولي الابصار، چنان‌چه حق‌تعالي‌فرمود: فاقتلو المشركين حيث وجدتموهم و خذوهم و احضروهم لنفسه و له من‌الانعام في‌كل عام منائا دينار في بيت‌المال المسلمين من سهم المؤلفه و المجاهدين مع‌الاجر العظيم و انابه زعيم، اقل خدام الشريعه المطهره صحيح عبده عبدالحسين الموسوي»6  در همين زمان «رئيس علي دلواري»، «زائر خضرخان» و «شيخ حسن‌خان» عليه انگلستان مي‌جنگيدند و سيد به خضرخان «سالار اسلام» و به شيخ‌حسين‌خان «سردار اسلام» لقب داد. و از مجاهدين جنوب دفاع نمود.7
شهادت سيد در سال 1342 ق و در سن 77 سالگي اتفاق افتاد؛ به اين صورت كه وي پس از 23 سال مبارزه پس از بازگشت از اقامه نماز جمعه در جهرم به معبود پيوست و منطقه را در عزا و سوگواري فرو برد.
سيد از منظر ديگران
ادوارد براون
«در شيراز حاج سيدعبدالحسين، مجتهد لاري قيام كرد، پيروان بيشمار به دورش گرد آمدند. گويا سيد هواي حكومت نيز داشته است، داستان او خود در خور ديواني است. دستگاهش منظم و با انضباط بوده، و برپايه شريعت صدر اسلام كاري [مي]كرد، تمبر دفتر پست لار تمام شده بود، يك سري تمبر چاپ كرده به جريان گذاشته كه اگر اصل و درستش به دست آيد گران‌بها است، ولي دغل‌كاران بعدها همانند آن را ساخته از بها انداختند‌ش8»
در گزارش ديوان مذاكرات نخستين دوره مجلس شوراي اين تحليل كه عليه حركت اسلامي سيد مي‌باشد آمده است:
«سيد لاري نماز جمعه را واجب مي‌داند يعني بدعت‌گزار است، او را از لار آورده‌اند، محرك دارد كه اين‌گونه شرارت مي‌كند!9...»
بي‌شك اين‌ مخالف فاقد شعور اسلامي و معنوي بوده و جايگاه مجتهد لاري و اساتيد و بزرگاني كه سيد در محضرشان كسب علم نموده را نمي‌شناخته است.
در گزارش كتاب «آبي» كه مربوط به انگلستان است در مورد جايگاه و موقعيت، سيد آمده است:
روز سيزدهم ماه اكتبر سيدعبدالحسين لاري با هفتاد نفر از مريدان خويش وارد شيراز گرديد به‌عنوان اين كه از مجلس ملي حمايت نمايد و مقصود از اين هيجان همانا ضديت با قوام‌الملك و پسران اوست كه به شيراز معاودت نكنند. هنگام ورود جمعيت كثيري به استقبال وي شتافتند. غرض عمده‌اش اضمحلال و تحليل قواي قواميان باشد [خاندان و طرفداران قوام‌المك از وابستگان به سياست انگليس] روز جمعه هجدهم اكتبر امام جمعه كه مايل نبود سيدلاري در مسجد اقامه نماز جماعت (نماز جمعه) نمايد او خود بدان‌جا رفت كه اداي فريضه را با امامت خويش به جا آورد. اتباع سيد به جانب طرفداران امام جمعه [منظور طرفداران قوام‌الملك است كه در شكل طرفداران امام جمعه در آمده بودند] بناي شليك را نهادند و آن‌ها نيز مشغول به جواب دادن شدند. از آن ميان معروف است يك نفر مجروح گرديد. سپس هر دو فرقه شتافتند كه تلگراف‌خانه را متصرف شوند، ولي قواميان زودتر آن مكان را به تصرف در آورده و كسان سيد را از دخول بدان محل مانع آمدند.
همان روز مقارن غروب بعضي از قواميان غفلتاً بر عده‌اي از مدعيان خويش حمله آورده نه قبضه تفنگ از ايشان جبراً به غنيمت گرفتند، از هجدهم تا بيست و سوم اكتبر اغتشاش مداومت داشت، و گاهي از اوقات تلگراف‌خانه كه قواميان بعد از چهارصد نفر آن‌جا را مأمن قرار داده و نيز از مسجد كه هزار نفر از حاميان سيد آن مكان را سنگر‌گاه ساخته بودند به شدت شليك مي‌شد.10
مبارزات ضد استعمار و ضد استبدادي آيت‌اله لاري آن‌چنان ميدان را بر قوام و عوامل آن تنگ نموده بود كه حتي پس از قوام غلامحسين غفاري صاحب اختيار كه به‌عنوان حاكم شيراز آمده و همان سياست انگليس را ادامه مي‌داد در چهارم صفر 1326 قمري طي تلگرافي به مجلس شوراي ملي مي‌نويسد:
حضور وكلاي مجلس مقدس ـ هر قدر شرارت معتمد ديوان و انجمن اسلامي و حاجي سيدعبدالحسين عرض كرديم، فايده‌اي حاصل نشد كه روز شنبه است، نعمت‌الله نام ـ آدم معتمد ديوان، به ضرب گلوله ششلول كار قوام‌الملك را ساخت.11 هرگاه اين اشخاص به سزاي خود نرسند علاوه براين كه معتمد ديوان و غيره كشته خواهند شد، فساد بزرگي در شيراز احداث خواهد شد، نعمت‌اله هم فعلاً دستگير و محبوس است12
اما اين كه حاكم سعي دارد از فقيه مجاهد و عالم آگاه، چهره‌اي نادرست به مجلس معرفي كند. براي اين است كه مي‌ترسد حقيقت را بگويد چرا كه سيد مجتهد، مدافع اسلام، تلاشگر براي عدالت و محقق حدود الهي است. سيد در شيراز هم «تشكيلات انجمن انصار» را تأسيس نمود. تا دفاع از مشروطه نموده و نگذارد اهداف، رسالت، ماهيت انقلاب توسط عناصر وابسته و فرصت‌طلب تغيير يا تحريف شود. اگرچه پسران قوام و عوامل انگليس همواره تحريف حقايق از يك سوي و ايجاد نفاق را از سوي ديگر روش خود قرار داده بودند. با اين وجود كساني مانند ادوارد براون كه خود از تحريف‌گران انقلاب مشروطيت بوده و مديريت جريان انحرافي را عهده‌دار بوده، نتوانستند «قيام حاج سيدعبدالحسين مجتهد13» را انكار نمايد. كسروي از مخالفان اسلام و روحانيت نيز در مورد آيت‌اله لاري مي‌نويسد: «در اين زمان در بيشتر شهرها جنبشي ... مي‌بود. گذشته داستان‌هاي اسپهان و رشت و مشهد جنبشي رخ داده، در استرآباد شورشي پيدا شده و در شيراز سيدعبدالحسين لاري پديد آمده بود»14 هدايت‌قلي‌خان نيز در نامه‌اي به مخبرالسلطنه (7 ربيع‌الاول 1327 ق) مي‌نويسد:
«سيد عبدالحسين لاري در كمال قدرت در جنوب مشغول كار است15»
مخبرالسلطنه در شعبان 1330 قمري به حكومت فارس منصوب شد. وي حدود سه سال براين منطقه حكومت ‌كرد. يكي از كارهاي وي «مقابله با آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري» بود. او در خاطرات و خطرات مي‌نويسد:
«يكي از اشكالات فارس دعوي سيدعبدالحسين لاري است كه در لار علم استقلال برقرار كرده تمبر پست وضع كرده است. سال اول قوام‌الملك [عامل انگليس] فرزند محمدرضاخان قوام‌الملك مقتول از سردستان تجاوز نتوانست سال دوم او را به لارستان فرستادم در فسا موفق شد عسگرخان را گرفته به شهر فرستاد. سال سوم از فسا به لار رفت و شر سيدعبدالحسين را كوتاه كرد. جماعتي پول و قورخانه (زرادخانه، كارخانه اسلحه‌سازي) به سيدعبدالحسين مي‌رساندند، مردمان غريبي هستيم، عبدالحسين به حدود قشقايي فرار كرد و ديگر از او فسادي به ظهور نرسيد.16 »
مخبرالسلطنه كه خود از عوامل استبداد و استعمار بود، از جمله كارهاي ديگرش شهادت عالم مجاهد شيخ محمد خياباني در تبريز بوده ـ لذا بايد او را در زمره‌ي تبهكاران قرار داد. او به اعتراف خودش با عوامل انگليس به ويژه كنسول بريتانيا سر و سّري داشته است17 براي انگليسي‌‌ها جنوب، خصوصاً از فارس تا بوشهر اهميت زيادي داشت و جنايات سرپرسي سايكس و ديگر نظاميان انگليسي در اين منطقه قابل توجه است.18
مخبرالسلطنه مي‌نويسد كه كنسول انگليس در آن هنگام با او ملاقات و بوشهر و جنوب را خاك انگليس مي‌دانستند!19 حاكم نظامي بوشهر كه از فرماندهان انگليسي بود اعلاميه‌اي در ربيع‌الاول 1332 ق صادر كرد كه: «دولت بهيه انگليس اوامر صادر فرموده‌اند كه قواي دولت بهيه كه حال در بوشهر است، فوراً شهر و جزيره بوشهر را تصرف كند و حكومت بوشهر را به عهده‌گرفته گمرك‌خانه را در ضبط بياورد.20 »
ايستادگي عشاير قشقايي در برابر اين تجاوزات به نام «دين مقدس اسلام حفظ وطن و ناموس را به ما توصيه كرده است با اين شعار و اعلان جنگ و جهاد عليه انگليس در شعبان 1366 ق آن هم به دستور و حكم جهاد آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري اوضاع را دگرگون كردند.21
متأسفانه عوامل بريتانيا ميان صولت‌الدوله و برادرش ايجاد اختلاف نموده، عشايري كه مي‌رفتند انگليس و متجاوزان را نابود كنند، به درگيري درون ايل پرداخته و اطراف آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري را خالي نمودند! آيت‌الله لاري پيامي كتبي براي صولت‌الدوله فرستاده است. متن اين حكم كه جهاد عليه انگليس است بدين شرح مي‌باشد:
ـ اغاثه مستغيثين و اجابت دعوت مؤمنين جهاد اكبر في‌سبيل‌الله و فرضي ذمهّ اسلاميه است.
ـ من كه مجتهد و جانشين پيغمبر اسلام هستم بدين وسيله فتوي مي‌دهم كه امروز بر تمام افراد ذكور ايراني جهاد با اين كفار حربي (انگليس) واجب است و هر كه از جهاد روبرتابد يا به نحوي از انحاء به آن‌ها خدمت و مساعدت كند، مردود جامعه ايراني است و زن در خانه‌اش حرام است.
ـ واجب فوري عيني است خصوصاً در اين زمان امتحان كفر و ايمان، جهاد و دفاع اين كفار حربي اباليس انگليس و اعوان ايشان و سد ابواب طمع و جاي قرار و راه فرار از هر گوشه و كنار و كوچه و بازار بدون مهلت و انذار.
ـ ما ملت مشروطه‌خواه فارس، در حفظ اين اساس (مقاصد مقدسه مشروطه مشروعه) از هيچ‌گونه فداكاري مضايقه نكرده تا آخرين قطره خون حاضريم.
ـ اتحاد دولت‌هاي مسلمان و تشكيل جبهه متحد در برابر دشمنان واجب شرعي است.
ـ لازمه اتحاد جهاني اسلام و همكاري و مودت مسلمانان اين است كه اسباب تفرقه و جدائي و شقاق و نفاق و تك‌روي و آن‌چه با كمال اتحاد و اتفاق منافي است. از ميان برداشته شود.
ـ واجب است بر جميع مسلمانان استعمال مطعومات و ملبوسات و مصنوعات بلاد اسلاميه و قطع علائق از احتياج از كفر خارجه و فراهم نمودن وسائل قطع روابط احتياجات از كفار.
ـ كسي به ايجاد شبهه مغلطه‌كاري دست نزند كه انگليس‌ها قانون دارند. زيرا او چيزي كه در مقابل شريعت اسلام وضع كرده‌اند به هر اسم و رسم كه باشد، مفسده و غلط است و در نهايت تباهي و زشتي و نابخردي بوده و موجبات نفرت و گمراهي و پليدي را فراهم مي‌آورد.»22
سيري در انديشه‌هاي سياسي آيت‌الله سيدعبدالحسين موسوي لاري
آيت‌الله لاري در رساله‌ي «قانون مشروطة مشروعه» پيرامون «فرار ايرانيان» از مملكت و «پناه بردن به دول خارجي» به موضوع مهمي اشاره مي‌كند كه باتوجه به آن، وضعيت اسفبار آن دوران روشن مي‌شود. ايشان مي‌نويسند:
«اگر در خانه كس است. همين بس است» كه از تاريخ هشتاد سال تاكنون23 كه در عبرت و اعتبار و سياحت و تجربه و اختيار كه خاطر داريم و به چشم بصيرت و حسن فطرت تعقل كرديم، قريب ده كرور مسلمان داخله فرار به خارجه نموده‌اند و به اين واسطه بلاد محروسة ايران در تنزل و خرابي و بلاد خارجي در ترقي و آبادي در خصوص يك عراق عرب از بغداد الي كوفه و بصره، پنج كرور ايراني از هر صنف مشغول تعمير و آبادي و رعيتي و تجارت و فلاحت و زراعت از هر جهت و از عرب در تمام ايران ده نفر، نه تاجر، نه زارع، نه محصل، نه تبعه، به هيچ‌وجه نيست. عاقل را كافي است كه جهت و سبب چيست؟
و نيست مگر حرمان و نقصان سلطنت قاهره به واسطه انفراد و فوايد كلية اتحاد و استمداد به جهاد و جد و اجتهاد، حمايت و معيت شوراي ملي و مليين24
سيري در رسائل خطي
از آيت‌الله لاري چند رساله خطي پيرامون مشروطيت به جاي مانده كه هريك در جاي خود مهم و نشانگر عمق و وسعت ديد اين عالم بزرگوار مي‌باشند، لذا مناسب ديديم فقط محور‌هاي مباحث ايشان را به‌عنوان نگرش و بينش سياسي اسلامي در صدر مشروطيت ارائه دهيم تا تفاوت نگرش‌ها و معيارها مشخص شود. خصوصاً براي مدافعان اسلام و دين در برابر تفكرات غير اسلامي و نهايتاً بازشناسي، بازنگري و تدوين تاريخ معاصر براساس اسناد و مدارك متقن. تحريف و وارونه جلوه دادن تاريخ منحصر به عصر مشروطه و پهلوي نمي‌باشد و ما شاهد تحريف روند انقلاب اسلامي از سوي محافل معارض داخلي و خارجي هستيم و اين حركت امروزه فقط يك حركت فرهنگي ـ سياسي معمولي نيست، بلكه با مديريت پنهان به صورت يك جريان از اوايل دهه شصت آغاز و تاكنون ادامه يافته است. از آن‌جايي كه عصر مشروطه نقطه عطف در حركت فكري سياسي جامعه مي‌باشد و بيشترين حوادث، جريانات، احزاب و دگرگوني‌ها از همان نقطه آغاز گرديده است، لذا پرداختن به آن دوران علاوه برآن كه مايه‌ي درس عبرت و درس تجربه است براي امروز ما نيز باتوجه به تحولات روز مي‌تواند عنيت بيشتري داشته باشد.
آن‌چه در اين بخش به آن اشاره خواهد شد، صرفاً «نكات كليدي» و «معيارهاي اصلي» آيت‌الله لاري مي‌باشند.
انطباق با اسلام : هر نظر و شورايي و خيال و آرايي كه مخالف قواعد و قوانين شرايع و دين اسلام و مسلمين است از مزخرفات وحي شياطين و منشاء تمام مفاسد دنيا در دين و خلل و اختلال نظم حال و اعتدال آسمان و زمين و مُخرج از ربقة اسلام و مسلمين است.
سلطنت‌صفويه: دوام سلطنت صفويه از بركات علما مليّه و ترويج مذهب عدليه اماميه در مدت مديد پانصد سال در نهايت اقتدار و اعتدال و عدم عروض زوال و انتقام، مگر بعد از تغيير كلي حال و احوال و سوء‌الفعال و تسليط عمال جهال و افاغنه ضلال بر حال و مال مسلمانان بود.
سلطة روسية تزار : تسلط روسيين بر اطراف ثغور مسلمين25 به واسطة مخالفت سيدالمجاهدين و اقتدار به حفاي كوفيين [ميسر] شد.26
نهضت تنباكو: رفع دخانيه و منع كفار از مداخلة در كار، ـ از حسن عقيدت به اهل شريعت ـ بود.
جهاد با كفار: رفع يد غور و عدوان از بلاد مسلمانان بر تمام اسلاميان واجب است و قوت اتحاد در وجوب جهاد در رفع فساد و افساد از معاش و معاد عباده مهم‌تر است.
بدون ترديد آيت‌الله لاري براساس قرآن و سنت اهل بيت نسبت به مشروطه، مجلس و قانون عدالت سخن مي‌گويد. چه او قانون را براي برداشتن «بدعت»‌ها و «كوتاه كردن دست اطباي خبيث خارجي»، «تبري از شوم مشئوم همراهي و مشابهت با غير مسلمين»، «اجراي احكام الهي»، «دوري از سنت كفار و بيگانگان»، «اجراي عدالت»، «وحدت در جهان اسلام و ميان مسلمين به دور از پراكندگي»، «عدالت در ماليات»، «قراردادهاي عادلانه ميان دول اسلامي» كه سيد در 15 بند آن را خلاصه مي‌كند.
در رساله‌ي قانون كه در اتحاد دولت و ملت تدوين شده است، مرحوم لاري شرط ورود به مجلس را كمال عقل، بلوغ و علم، قدرت مي‌داند، وي معتقد است كه رياست مجلس را بايد يك فقيه عادل و جامع‌الشرايط برعهده داشته باشد. و پس از آن بدل و قائم ايشان27 نيز اگر به همان صورت باشد بهتر است. آن‌چه ايشان بر آن تكيه مي‌كند عدم پذيرش «توصيه»‌ها و پارتي‌بازي‌ها است كه نافي با قانون مي‌باشند. لذا وي معتقد است كه: «احدي حق شناخت سئيه ندارد از خائن و فاسق و مرتشي و مستبد و مفسد» آن‌چه قانون را مي‌شكند، گذر از قانون و اعمال نفوذ در اجراي قانون است. نكته ديگر كه وي بدان سخت معتقد هستند: اين موضوع است كه: «هيچ‌كس حق تعطيل حدود شرعيه و سياسات الهيه ندارد، مگر در صورت مانع يا عذر شرعي» حمايت از مراكز فرهنگي و خيريه براي عموم كه معاد و معاش، خدمات و مدارس، علوم و تعليم و تعلم. صنايع مايحتاج … را برآورد كند. بايد از بيت‌المال صرف شود.
رساله مشروطه مشروعه و قانون
يكي از رسائل سيد، رساله‌ي مشروطه مشروعه مي‌باشد. ايشان مدافع مشروطه‌اي بود كه ملهم از قرآن و سيرة اهل بيت (ع) باشد و اعضاي مجلس شوراي ملي واجد خصايص اسلامي و قرآني باشند. ايشان معتقد بودند كه تمام مشكلات مملكت از «نفوس خبيثة شريرة مردة اباليس اجنبي و استيلا و سلطنت ايشان است. و قانون ملي بايد در درجه نخست ناظر به تبري از شوم مشئوم همراهي و مشابهت و همانند، همگوني و پوشيدن لباس‌هاي غير مسلمين باشد و كاري كند كه مسلمين به لباس‌هاي اسلاميه كه سبب شرافت آن‌هاست و داراي شعائر و علائم اسلامي است ملبس باشد. و قانون ملي بايد در جهت كوتاه كردن دست اطباي خبيث خارجي وضع شود.
و قانون ملي بايد عدالت را اجرا كند و عمال و ضابطه‌هاي حكومتي را به رعايت عدالت و اجراي اصول شرع وادارد. قانون ملي بايد مردم مسلمان را از تفرقه و پراكندگي دور بدارد و همة مسلمين را اعم از مرد و زن، پير و جوان و شيعه و سني در صف واحد جهاد در مقابل دشمنان خارجي متشكل نموده و آماد جهاد كند.
بايد دانست كه ... و اساس اسلام به جهاد وابسته است. فتوحات تمام دوره‌هاي اسلامي از همين جهاد حاصل شده است. قانون ملي بايد در جهت قطع يد فساد و مفسدة كفار خارجه از همه امور به خصوص اختيارات گمركات اقدام كند. قرار داشتن اختيار گمركات در دست خارجيان موجب ورشكستگي تجار و فرار آنان به ديار كفار گشته است.
قانون ملي بايد به حسب تكليف شرعي و ملي اسلامي، موجب عهد و ميثاق و اتحاد بين هر دو دولت اسلام [ايران و عثماني] و منشأ تقويت و عقد اخوت گردد.
قانون ملي با حكم جبلي و لطف خفي خداوند و با توسل به باطن شريعت و اشارة حضرت حجت، ريشة استبداد را به قدرت كامله الهي و حجت بالغه از بيخ و بن بركند.28

پي‌نوشت‌ها:
_____________________
1ـ مرجعيت و سياست، جلد 4، علي‌تقي ذبيع‌زاده، ص 23 ـ 25
2ـ رجال ايران، محمدعلي بامداد، جلد 6، ص 136
3ـ زيربناي ولايت فقيه، آيت‌اللهي، ص 56.
4ـ ادوارد براون، ص 540
5ـ مرجعيت و سياست، ج 4، ص 42 ـ 43.
6ـ پيشين، ص 46
7ـ همان، ص 45
8ـ انقلاب ايران، ادوارد براون، ترجمه عباسي، ص 322.
9ـ مأخذ قبل، 540
10ـ امانتداران پيامبران، دكتر سيدمحمدتقي آيت‌اللهي، تهران، انجام كتاب، 1361، ص 72 ـ 71.
11ـ در درگيري قوام به دست مردم مسلمان به قتل رسيد
12ـ پيشين، ص 73.
13ـ انقلاب ايران، ص 289.
14ـ تاريخ مشروطيت، ص 788 ـ 879.
15ـ خاطرات و خطرات، ص 188.
16ـ ص 255 ـ 256.
17ـ امانتدار پيامبران (ص)، 93
18ـ بوشهر بزرگترين  ومهم‌ترين بندر ايران در دوران قاجاريه پس از استيلاي انگليس‌ها بر هندوستان مورد توجه آنها قرار گرفت، خوشبختانه مقاومت مردم «تنگستان» و «دلوار» بوشهر مانع از نيل آنها به اين هدف گرديد.
اگر‌چه نخستين هجوم متجاوزين انگليسي در سال 1273 قمري باعث شد كه بوشهر به اشغال سربازان بريتانيايي در آيد اما مقاومت تنگستاني‌ها به حدي بود كه سربازان متجاوز بيش از 800 كشته به جاي گذاشتند، از مردم دلير و مبارز تنگستان و دشتسان عده‌اي نيز به شهادت رسيدند. تا آنجا كه زمزمة مردم اين نوحه شد:
شنيد ستم كه دشتستان بهار است    زمين از خون احمد لاله‌زار است
19ـ پيشين، ص 97
20ـ همان، ص 97
21ـ فارس و جنگ بين‌الملل اول، 344
22ـ نقش آيت‌الله سيدعبدالحسين لاري در مبارزات اسلامي قرن اخير و سيري در انديشه سياسي او، دكتر سيد محمدتقي آيت‌اللهي.
23- اين رساله در تاريخ 1287 نوشته شده، لذا ايشان وضع سال‌هاي 1200 تا انقلاب مشروطيت را يادآور مي‌شوند.
24ـ رسائل مشروطيت، ص 761
25ـ قفقاز. آسياي ميانه.
26ـ اشاره به حكم جهاد عالم بزرگوار سيدمحمد مجاهد.
27ـ نايب رئيس يا قائم‌مقام
28ـ رسائل مشروطيت، دكتر غلامحسين زرگري‌نژاد، ص 733 ـ 741.

 


نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:

بازگشت به صفحه اول


 
 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir