حزب ملل‌اسلامی

   4232 بازديد   
حزب ملل‌اسلامی

 روز 15 اسفند 1344 سیدمحمدكاظم موسوی بجنوردی رهبر حزب ملل اسلامی به اعدام محكوم شد. حزب ملل اسلامی در سال 1340ش پایه‌گذاری و نخستین جلسة كمیته مركزی آن، همزمان با ایام رحلت آیت‌الله العظمی بروجردی (ره) تشكیل شد.

هسته اولیه این حزب كه توسط سید محمدكاظم بجنوردی، فرزند آیت‌الله میرزاحسن موسوی بجنوردی «از مراجع تقلید نجف‌اشرف و صاحب كتاب القواعد الفقهیه» بنیان نهاده شد، جوانانی بودند كه او ـ سید محمد‌كاظم بجنوردی‌ـ پس از آشنایی با جنبش اسلامی عراق و مساعد نیافتن اوضاع آن كشور برای تصرف قدرت سیاسی و حضور در ایران، با آنان آشنا شده و پیوند نزدیكی داشت. اعضای این گروه، اكثراً دانش‌آموز بودند و به همین علت، هستة اولیه آن با نام «گروه محصل» شهرت یافت كه پس از تعریف سازمانی و تشكیلات، «حزب ملل اسلامی» نامیده شد.

اولین اقدام این حزب ـ كه هدف خود را «سرنگونی نظام سلطنتی و برقرار ساختن حاكمیت اسلام» تعیین كرده بود ـ تصویب برنامه‌ای 65 ماده‌ای بود.

حزب ملل اسلامی،‌4 سال پس از تأسیس و در شرائطی كه توانسته بود تعداد اعضا را به 100 نفر برساند در مهر 1344 به صورت كاملاً اتفاقی كشف گردید.

گزارش این كشف اتفاقی به نقل از سند ساواك، به شرح زیر است:

«در ساعت 0300 روز 44/7/23 مأمورین گشت شهربانی به یك نفر كه حامل كیف مشكی رنگی بوده ظنین و دستور توقف به وی داده و از محتویات كیف پرسش می‌نمایند. حامل كیف اظهار می‌دارد محتویات آن كتب دعا می‌باشد موقعی كه مأمورین خواستار كیف می‌گردند حامل با مشت به مأمور حمله و در عین حال كیف را به منزلی پرتاب و خود متواری می‌شود كه مأمورین وی را تعقیب و دستگیر نموده و ضمناً كیف را از منزلی كه به آن پرتاب شده بود با كسب اجازه از صاحب منزل داخل شده و به دست می‌آورند سپس نامبرده را به كلانتری محل جهت بازجویی‌های اولیه دلالت می‌نمایند ضمن بازرسی كیف چند شماره نشریه به نام (خلق) ارگان حزب ملل اسلامی و همچنین مقادیری اوراق پلی‌كپی شده دیگر به دست می‌آید و حامل خود را به نام محمدباقر فرزند ابوالفضل شهرت صنوبری شاگرد خرازی فروشی معرفی می‌نماید ولی از دادن هرگونه اطلاعی یا توضیح درباره محتویات كیف و سئوالاتی كه از وی می‌شود خودداری می‌نماید.

نامبرده با مدارك مكشوفه به اداره اطلاعات اعزام و در اداره مزبور نیز در بدو امر از دادن توضیحات و بازجوئی امتناع ولی در اثر تذكرات لازم(1) و ادامه بازجویی اعتراف نموده كه نامبرده در یكی از حوزه‌های حزب ملل اسلامی عضویت دارد و این حزب هم برابر مدارك مكشوفه از اواخر سال 1343 تشكیل شده است... (2)

چون حدس زده می‌شد كه علاوه بر محتویات كیف در منزل وی نیز اوراق مضره‌ای موجود باشد لذا با تشریفات قانونی منزل نامبرده بازرسی و مقادیری از اوراق مشابه محتویات كیف در منزل وی كشف گردید.

با بررسی اوراق مكشوفه چنین نتیجه گرفته شد كه از اواخر سال گذشته حزبی تحت عنوان ملل اسلامی مشغول فعالیت گردیده و در این مدت هر ماه یك نشریه (خلق) كه آخرین نشریه آن به شماره 9 و به تاریخ اول مهر ماه 44 می‌باشد به صورت پلی‌كپی تهیه و بین اعضاء خود به‌طور كاملاً سرّی توزیع نموده است... » (3)

در همین مرحله بود كه سرنوشت حزب ملل اسلامی به بن‌بست ظاهر‌ی رسید و با دستگیری دیگر اعضای حزب كه تعدادی از آنها برای درگیری مسلحانه با مأموران رژیم به تپه‌های دارآباد پناه برده بودند، فعالیت آن در نیمه شب 24/7/1344 خاتمه یافت.

پس از این حركت، نشریات فرمایشی رژیم شاهنشاهی به میدان آمدند تا زمینه را برای محكومیت‌های شدید اعضای حزب ملل اسلامی، آماده نمایند.

در این رابطه، روزنامه اطلاعات به تاریخ 44/11/02، پس از شرح مفصل این ماجرا، نوشت:

«رهبران حزب پول زیادی برای وضع مخارج در اختیار داشتند منتهی در بازجویی‌ها اظهار داشته‌اند كه از حق عضویت افراد تأمین شده است. باتوجه به كمی تعداد اعضا و عدم تناسب حق عضویت پرداختی آنها با میزان پولی كه خرج می‌كردند، باید گفت كه بودجه آنها از یك محل نامعلوم تهیه می‌شده است.»

این اظهارات در حالی در این روزنامه نقش بسته است كه در گزارش مشروح شهربانی آخرین موجودی حزب پس از دستگیری مبلغ 6000 ریال عنوان گردیده كه آن هم به‌عنوان مساعده در اختیار اعضا گذاشته شده است.

پس از برگزاری جلسات دادگاه و انعكاس آنچنانی آن در نشریات، تلاش‌هایی برای نجات دستگیرشدگان آغاز شد كه از آن جمله، تلاش آیت‌الله العظمی میلانی (ره) بود.

نعمت‌الله نصیری ـ ریاست وقت ساواك ـ با اطلاع از این موضوع برآشفت و در رهنمودی كه دارای 4 بند بود، به تحقیق پیرامون ارتباط حزب ملل اسلامی با علماء دستور داد. عین این دستورالعمل به شرح زیر است:

« اداره كل سوم

1ـ ورود پسر میلانی در قم به منزل مهدی حائری تهرانی دلیل بر ارتباط محرمانه و مورد اعتماد بودن سیدمهدی از طرف میلانی است و یقیناً ارتباط‌هایی در گذشته داشته‌اند چه معلومات و اطلاعاتی در این زمینه در آن اداره و در ساواك قم وجود دارد.

2ـ این فعالیتی كه اخیراً از طرف روحانیون در مورد این افراد جمعیت ملل اسلامی شروع شده، خود دلیل ارتباط آقایان علما با آنها است كه باید در تحقیقات معلوم شود.

3ـ پیشوایی پیشنماز مسجد امام قم كه فرزندش جزء دستگیر‌شدگان است یقیناً این جمعیت در قم هم ریشه داشته باید این ریشه‌ها پیدا شود.

4ـ دلیل این كه میلانی در این مورد زیاد فعالیت می‌كند باید معلوم شود.» 4

در 15 اسفند محاكمه 55 نفر از اعضای حزب برگزار شد كه طی آن محمدكاظم موسوی بجنوردی رهبر حزب و مسئول تهیه اسلحه و گردآوری اعضا به اعدام و بقیه به حبسهائی از سه تا 15 سال محكوم شدند اما حكم بجنوردی نیز متعاقب تلاش خانواده وی 10 روز بعد به حبس ابد تخفیف یافت.

 

پی‌نوشت‌ها

1. در عبارت «تذكرات لازم»، اعمال حشیانه‌ترین شكنجه مستتر است كه با كمی دقت در جملات آن، قابل درك می‌باشد.

2. انتساب تأسیس حزب ملل اسلامی به سال 1343 توسط شهربانی، شاهد این است كه نیروهای اطلاعاتی شهربانی و ساواك هنگام فعالیت و عضوگیری حزب، هیچ‌گونه اطلاعی از آن نداشته‌اند.

3. بایگانی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ـ سند 2375ـ 24/7/44.

4. پیشین ـ سند پی‌نوشت نصیری.

مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی


کلیدواژه ها: ایران - حزب ملل اسلامی - ساواک - بجنوردی


نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:

بازگشت به صفحه اول


 
 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir