موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

به توپ بستن بارگاه امام رضا(ص)

7279 بازديد   
به توپ بستن بارگاه امام رضا(ص)

روز 10 فروردین 1291 خورشیدی نظاميان روس مستقر در مشهد بارگاه حضرت امام رضا (ع) را به توپ بستند. در اثر اين حمله سردرها و گلدسته هاي حرم ويران شد، خزانه آستانه قدس غارت گرديد و تعداد زیادی از زائران به شهادت رسیدند.

اين حادثه كه از تلخ ترين و پر تلفات ترین حوادث عصر مشروطيت است، درشرايطي به وقوع پيوست  که درايران مجلس شورا دائر نبود. مجلس دوم به دستور ناصرالملك نايب السلطنه و توسط يپرم خان ارمني رئيس نظميه تعطيل شده بود ( 2 بهمن 1290)، بسياري از روزنامه نگاران و سیاستمداران مخالف دولت تبعيد شده بودند (6 بهمن1290 ) مورگان شوستر آمريكايي خزانه دار كل ايران با تهديد روس ها بركنار و مسيو مرنارد بلژيكي طرفدار روسيه،جايگزين وي شده بود ( 15 بهمن1290) ازسوي ديگر نظاميان روسيه دربسياري ازشهرها از جمله  گیلان ، تبريز، رشت، قزوين و مشهد حضور فعال داشتند.

  حمله قزاقان روسي مستقر درمشهد به حرم حضرت امام رضا(ع) حادثه ای بود که در حقیقت در واکنش به رد اولتیماتوم روسیه به ایران برای انحلال 48 ساعته «ژاندارمری خزانه» صورت گرفت . «ژاندامري خزانه» نیرویی بود که مورگان شوستر آمریکایی خزانه دار کل ایران ، آن را برای وصول مالیات از متنفذین تشکیل داده بود (25 خرداد 1290)  و یک افسر انگلیسی به نام «ماژور استوکس» که وابسته نظامی سفارت انگلیس بود را  به رياست آن گماشته بود. دولت روسيه «ژاندارمري خزانه» را مخالف سياست و منافع خود در ايران مي دانست از اين رو هشداري جدّي با سه اصل به دولت ايران داد و براي اجراي آن چهل و هشت ساعت ضرب الاجل مقرر كرد (هشتم آذر 1290). اخراج شوستر از ايران، پرداخت مخارج لشكر كشي روسها به ايران ، و استخدام اتباع خارجي بانظر و اجازه دولتهاي روس و انگليس شرط هاي دولت روسيه بود. گفتني است كه مجلس شوراي ملي در این زمان تعطیل بود ولی با فراخوانی نمایندگانش جلسه اضطراری و فوق العاده تشکیل داد و به اولتيماتوم دولت روسيه اعتنايي نكرد و شرط هاي آن را نپذيرفت(10 آذر 1290). به همين علت قزاقان روسي مستقر در گیلان و تبريز جنایات فراوانی مرتکب شدند و قزاقاني كه درمشهد بودند حرم امام رضا(ع) را به توپ بستند و شماري ازمردم را شهيد يا مجروح كردند.

حادثه به توپ بستن بارگاه حضرت ثامن الائمه، جلوه ديگري از رويارويي نظاميان روس بامشروطه خواهان بود. روسها جنایت خود را با اين بهانه كه حرم امام  رضا مأمن مبارزان و مشروطه خواهان شده آغاز کردند و درساعت 45/16 بعداز ظهر روز 10فروردين 1291 باهدايت «پرنسدابيژا » سركنسول روسيه تزاري درمشهد و با اطلاع «سرپرسي سايكس» سركنسول انگليس دراستان خراسان بارگاه حضرت رضا(ع) را به توپ بستند.

  روزنامه «ميدل ايست» چاپ لندن در آن زمان گزارش اين حادثه را چنين تشريح كرد: « ... روس ها يك آتشبار توپ صحرايي مركب از چهار عراده توپ رادر فاصله نيم كيلومتري مشهد درخياباني كه منتهي به صحن مي شود مستقر كردند و درچهار نقطه اطراف آن مسلسلهاي ماكسيم كارگذاشتند، واين درحالي بود كه سربازان پياده كلية منطقه رامحاصره كرده بودند. بمباران دوساعت طول كشيد و درحدود دويست گلوله سنگين شليك شد، كه توأم با رگبار دائمي مسلسلها بود. به گنبدطلائي و گنبدكاشيكاري آبي صدمات زيادي واردشد. اندكي پس ازغروب آفتاب يكي ازمسلسلهاي ماكسيم را انتقال دادند و آن را برفراز كاروانسراي مشرف به صحن مستقركردند، كه بدون هيچ تشخيص و تميزي به مردم شليك مي كرد. يك مسلسل ماكسيم ديگر نيزگلوله هاي خود را به سمت محل آرامگاه، كه مقدس ترين بخش حرم است، خالي كرد وچندين نفر را كشت. برخي از زنها كه مي كوشيدند فرار كنند،در چاه مستراح افتادند و ديگران نيز روي آنان هل داده شدند. سربازان روس ، هم مردگان و هم زندگان را از هر چه شيء گرانبها كه داشتند برهنه كردند. روي هم درحدود دويست نفر ازمردم به قتل رسيدند، ولي به هيچ يك از آشوبگران آسيبي وارد نشد. آستان قدس غارت شد و بيشتر اشياي گرانبها، قاليها و نسخه هاي خطي آن به تاراج رفت و سپس به مدت دو روز ازطرف روسها مهر وموم شد... » واكنش دولت ايران دربرابر اين حادثه خونین سكوتي بهت زده بود.

 

منابع :

  • پورتال اهل بیت
  • ايران در بازي بزرگ، آنتوني وين، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوي، نشرپيكان ،1383 ، ص289

نظرات خوانندگان:

19:49:32   08 بهمن 1394
حسین بیات
تصویر استفاده شده مربوط به زلزله مشهد است و نه توپبندی حرم
از این واقعه فقط یک تصویر موجود است که توسط کنسول وقت انگلیس در مشهد گرفته شده است
http://shahraraonline.com/news/62597
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:
تصویر امنیتی:

بازگشت به صفحه اول

 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir