خروج ایران از سنتو

13906 بازديد   
خروج ایران از سنتو

  روز بیستم اسفند 1357 وزارت امور خارجه ایران، طي اطلاعيه اي قرارداد « سنتو » را قراردادي نظير پيمان سعدآباد دانست و تأكيد كرد اين پيمان تنها متضمن منافع ابرقدرتها بوده است. دولت ایران با این اطلاعیه ، خروج رسمی ایران از پیمان سنتو را اعلام کرد . متن اطلاعيه به اين شرح انتشار یافت:
 «وزارت امور خارجه دولت موقت انقلاب اسلامي علي الاصول قرارداد سنتو را قراردادي نظير و شبيه پيمان سعدآباد مي داند. بر همگان پوشيده نيست كه پيمان سعدآباد در زمان خود ثابت كرد كه تنها حافظ منافع امپراطوري هايي كه قصدي جز استعمار و استثمار مردمان منطقه و منافع سرزمين آنان را داشته اند نبوده است. تاريخ ثابت كرد هنگامي كه پيمان سعدآباد مي توانست گامي براي صيانت دول متحد داشته باشد، خاموش و ساكت  ماند و جهانيان ديدند كه بر كشورهاي متحد پيمان سعدآباد چه گذشت. پيمان سنتو نيز كه در زمان خود با همان مقاصد و نظرات تعبيه شده است، ثابت كرد كه اين پيمان نتوانسته است تضميني مؤثر و قابل اتكا و اعتماد براي كشورهای هم عضو منطقه در برداشته باشد و تنها مانند پيمان سعدآباد متضمن منافع ابرقدرتها بوده است، از همين روست كه وزارت امور خارجه دولت ايران نمي تواند متعهد مفاد قراردادي باقي بماند كه منافع مردم ايران و هم پيمانان او را حفظ و حمايت نمي كند و برخلاف در جهتي قرار دارد كه به زيان و ضرر اين منطقه است. هم پيمان گرامي، پاكستان، نيز عقايدي مشابه و نظير همين فكر را ابراز مي دارد و بر اين عقيده استوار است كه مفاد پيمان مركزي سنتو  نتوانسته است مشكلاتي را كه براي پاكستان از زمان استقلال این کشور پيش آمده است حل نمايد و بلكه خطرات بين المللي بزرگي متوجه آن كرده است ، ولي برعكس دولت موقت انقلاب اسلامي ايران براي پيشبرد همكاريهاي اقتصادي و اجتماعي با ديگر متعهدان «پيمان عمران منطقه اي» خواهد ايستاد و از
همكاري و اشتراك مساعي در امور اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي با احتراز از هر نوع مداخله جويي ابرقدرتها در آن كوشا خواهد بود و از اين فكر نيز پافراتر نهاده، دست به سوي ديگر كشو رهاي همجوار منطقه دراز مي كند و از آنان صميمانه دعوت مي كند كه در اين همكاري اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي متعهد و همگام شوند. دولت انقلابي ايران اعتقاد دارد كه بايد هر چه بيشتر در گسترش اين همكاري اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي گام بردارد و صميمانه اعتقاد و رجاء واثق دارد كه در اين راه بيشتر مي تواند به صلح منطقه و حفظ تبادل بين المللي كمك كند. »

 

اما پیمان سنتو چگونه شکل گرفت ؟

 

ارتشبد آریانا رئیس ستاد ارتش ایران (نفر سوم از چپ) در جمع سایر همتایان خود از کشورهای عضو سنتو

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پیمان سنتو در حقیقت ادامة پیمان بغداد بوده است. پيمان بغداد حلقه واسط بین پيمان ناتو در غرب و پيمان سيتو در شرق آسيا بود؛ و هدف از تشكيل آن جلوگیری از نفوذ کمونیسم بود. اين پيمان در 5تاریخ پنجم اسفند 1333 در بغداد، بين كشورهاي پاكستان، تركيه، عراق و انگلستان منعقد شد. هدف اعلام شدة اين پيمان «تضمين دفاع و امنيت منطقه خاورميانه» بود. براساس ماده 5 پيمان بغداد ورود به اين پيمان برای کشورها ی ذینفع در منطقه آزاد بود. به همين دليل انگلستان در دهم فروردين 1334 ، پاکستان در اول مهر 1334 و ايران در 19 مهر همان سال وارد پيمان بغداد شدند. اما آمريکا که خود بانی تشکيل اين سازمان بود، از ورود به اين پيمان خودداری کرد. پس از كودتاي 1337 عبدالكريم قاسم در عراق و خروج اين كشور از پيمان، نام آن به سنتو ( Central Treaty Organization ) تغيير يافت. آمريكا به خاطرحساسیت شوروي رسما در آن عضويت نداشت اما در كميته هاي اصلي آن مانند «كميته مبارزه با خرابكاري» پيمان كه تحت نظارت كارشناسان آمريكايي فعاليت داشت عضو بود و وزير خارجه آمریکا، مجري سياستهاي آن كشور در سنتو بود. اين كميته نقش عمده اي در سركوب مبارزات مردمي ايفا مي كرد. در سال 1350 كميته مشترك ضدخرابكاري با حضور نماينده آمريكا در سنتو و با مشارکت نمايندگان ارتش، ژاندارمري، شهرباني و ساواك به منظور سركوب مبارزات مردمي ايجاد شد.

اعلان بيطرفي و عدم كمك آمريكا به پاكستان در جنگ 1965 با هند و تجزيه بخشي از خاك اين كشور در 1971 كه منجر به تأسيس كشور بنگلادش شد، باعث خروج پاکستان از پیمان سنتو پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران بود. پيمان سنتو در سال 1357 ، پس از خروج ايران از آن، منحل شد. 

سايت مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران


نظرات خوانندگان:
 
چنانچه نقدی یا نظری به اثر یا مطلب فوق دارید آن را بیان فرمایید.
نام:
نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
متن پیام:

بازگشت به صفحه اول


 
 
 استفاده از مطالب اين سايت با ذکر منبع بلامانع است.
? Design: Niknami.ir